
De strategische opgaven zijn sterk vervlochten met de Sustainable Development Goals (SDG). De Verenigde Naties hebben deze 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen opgesteld. Deze vormen samen de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030.
Deze strategische opgave draagt bij aan de volgende sustainable development goals (SDG's). Voor uitleg zie bijlage 6.8






| Doel |
|
||||||
| 05. Enschede heeft veel baankansen totale lasten (x 1.000 euro): 17.657,00 |
|
||||||
| 06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld totale lasten (x 1.000 euro): 99.571,00 |
|
||||||
| 07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven totale lasten (x 1.000 euro): 94.224,00 |
|
De strategische opgaven zijn sterk vervlochten met de Sustainable Development Goals (SDG). De Verenigde Naties hebben deze 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen opgesteld. Deze vormen samen de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030.
Deze strategische opgave draagt bij aan de volgende sustainable development goals (SDG's). Voor uitleg zie bijlage 6.8




Algemeen
In 2026 bouwen we verder aan een groen, gezond en toekomstbestendig Enschede. De recent vastgestelde Omgevingsvisie voor Enschede biedt daartoe de kaders. We maken de stad aantrekkelijker met meer bomen, parken en schaduwrijke plekken, zodat bewoners en bezoekers zich er prettig voelen, ook bij warm weer. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat de stad beter bestand is tegen wateroverlast en droogte, en ondersteunen we inwoners en bedrijven bij het besparen van energie en het stap voor stap aardgasvrij maken van huizen en panden.
We blijven nieuwe woningen bouwen voor jong talent, gezinnen en ouderen, zodat iedereen in Enschede een passende plek kan vinden. Ook zetten we stevig in op onze economie: van innovatieve chiptechnologie tot een sterke maakindustrie en een bruisende binnenstad. Cultuur en evenementen krijgen extra aandacht met ruimte voor creatieve broedplaatsen. We werken aan veilige en levendige buurten, goede fietsroutes en bereikbare wijken.
Tegelijkertijd realiseren we ons dat we deze ambities waarmaken in een complexe context. De druk op het elektriciteitsnet vraagt om slimme oplossingen en samenwerking, en de stikstofproblematiek stelt ons voor lastige keuzes bij ruimtelijke ontwikkeling. Daarnaast hebben we te maken met beperkte middelen, waardoor we scherpe keuzes moeten maken — bijvoorbeeld binnen het evenementenbeleid en in de ontwikkeling van het landelijk gebied rond Enschede.
Door deze uitdagingen serieus te nemen en integraal aan te pakken, zorgen we dat onze groei duurzaam en toekomstbestendig is. En door slimmer om te gaan met afval, grond en bodem zorgen we dat Enschede klaar is voor de toekomst. Zo maken we samen een stad waar het fijn wonen, werken en genieten is — met oog voor mens, natuur en de lange termijn.
Groen en duurzaam Enschede
Een schone en veilige openbare ruimte vormt het fundament voor een stad die klimaatbestendig en duurzaam is. In een groot aantal visies en beleidsplannen staat hoe we werken aan een groene en duurzame stad. Tegelijkertijd weten we zoals gezegd dat we deze ambities willen waarmaken in een complexe context. De druk op het elektriciteitsnet , de stikstofproblematiek en de wijze waarop we met het water in onze stad om willen gaan, stelt ons voor lastige keuzes bij ruimtelijke ontwikkeling.
Enschede wil één groot groen en biodivers park zijn, waar natuur en stad naadloos in elkaar overgaan. Vanuit het Groenambitieplan werken we aan meer groen in de binnenstad, sterkere parken en een groener beeld langs de singels (volgens het Masterplan Singels). Ook zetten we in op meer biodiversiteit en goed onderhoud van het openbaar groen, vastgelegd in het beleidsplan Kaders voor beheer, onderhoud en biodiversiteit. Een schone en veilige buitenruimte blijft de basis, maar die draagt ook bij aan een gezonde leefomgeving.
Daarom investeren we, vanuit het Beleidskader Gezond Enschede en het Beweeg-, speel- en sportbeleid, in plekken om te bewegen, spelen en sporten. Extra groen gebruiken we bovendien om koelte en schaduw te creëren en zo hittestress tegen te gaan.
We werken samen met inwoners, agrariërs en partners aan een groen en vitaal landelijk gebied, met aandacht voor natuur, landschap en toekomst voor boeren. Ondanks minder middelen blijven deze ambities centraal staan.
Daarnaast wordt ingezet op een duurzame energievoorziening met als doel 54% CO2-reductie in 2030. Projecten zoals een maatschappelijke energyhub, solarparking en een biogashub dragen hieraan bij.
Voor een klimaatneutraal Enschede in 2050 wordt gewerkt aan energiebesparing, aardgasvrije wijken en het tegengaan van energiearmoede. De Transitievisie Warmte wordt geactualiseerd met een nieuw warmteprogramma met keuzes voor energiebesparing en alternatieven voor aardgas. Zo maken we duidelijke kaders voor de wijkuitvoeringsplannen.
Het Water- en klimaatadaptatieplan richt zich op het omgaan met wateroverlast, hitte en droogte. Naast het versnellen van maatregelen tegen wateroverlast in Pathmos en Stadsveld, pakken we ook andere plekken met wateroverlast.
Het wegenbeheer wordt uitgevoerd volgens het Wegenbeleidsplan 2024-2027, met extra aandacht voor duurzaamheid en circulariteit via innovatieve methodieken. We werken samen met betrokken partijen onder de naam www.wegverleggers.nl.
Met de Grondstoffenvisie 2025-2030 als uitgangspunt, zetten we in op afvalpreventie, betere afvalscheiding en het tegengaan van afvaldumping, met wijkgerichte acties.
De bodem is cruciaal voor klimaat, natuur en energie (Visie op bodem en ondergrond 2021). Daarom werken we aan de bodemkwaliteit door sanering van PFAS-verontreinigde locaties en doen we aanvullend onderzoek voor andere verontreinigingen om risico’s voor inwoners en stad te beperken met aandacht voor verantwoord grondgebruik.
Tot slot wordt de openbare verlichting verduurzaamd met ledverlichting en slimme dimtechnieken, wat prettig is voor mens, natuur en omwonenden.
Aantrekkelijk Enschede
Een bruisende stad trekt mensen aan en houdt ze vast. De aantrekkelijkheid van de stad wordt versterkt door een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen. Vooral in hoogstedelijke gebieden is die mix van groot belang. Voldoende ruimte voor bedrijvigheid en economische groei draagt bij aan een vitale stedelijke omgeving, waarin bewoners en bezoekers graag verblijven.
Ook met onze aanvraag grootschalige woningbouw hopen we de mix van wonen en werken een impuls te kunnen geven. We werken aan veilige en gezonde wijken door fysieke en sociale opgaven te koppelen in een integrale, gebiedsgerichte aanpak. Hierbij versterken we de focuswijken (Twekkelerveld, Hanenberglanden en ’t Lang), gebiedsteams en stadsdeelagenda’s in overleg met alle betrokkenen.
Economie
Ook in 2026 bouwen we verder op de drie pijlers van de Ontwikkelagenda Economie. We zetten sterk in op kennisgebieden als chiptech, medtech en defensie, met Kennispark als vlaggenschip en de Chipfoundry als topprioriteit. Daarnaast versterken we de maakindustrie en stimuleren we de circulaire economie.
Cultuur, evenementen en citymarketing
Er wordt geïnvesteerd in het Warenhuis en het Muziekkwartier om grote culturele instellingen te versterken en samenwerking te stimuleren. Het culturele middenveld krijgt extra kracht met nieuwe creatieve broedplaatsen. Samen met het sociaal domein maken we een nieuw gemeentelijk bibliotheekbeleid en een optimalisatie van het amateurkunstbeleid. Onze ambities van het evenementenbeleid wordt aangepast aan de beschikbare middelen.
Bereikbaarheid
In 2026 werken we samen met het Rijk en de provincie aan het ontwerp voor een ongelijkvloerse kruising van de Oostweg met de N35. Ook starten we met de bouw van een nieuwe fietsbrug bij het Eschmarkerveld, die nieuwe woningen veilig en snel verbindt met de Fietssnelweg F35.
Wonen
We streven naar een gezonde woningmarkt met voldoende aanbod voor uiteenlopende doelgroepen. Het Rijk heeft de gebiedsontwikkeling Spoorzone Hengelo-Enschede aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie, waardoor dit gebied een sleutelrol krijgt in de verdere uitwerking van de Ruimtelijke Ontwikkel Strategie (ROS). Hiervoor maken we een uitvoerings- en investeringsagenda.
Voor talent zorgen we voor passende woningen, werkplekken en voorzieningen in diverse leefmilieus. Voor ouderen zetten we in op aantrekkelijke woningen dichtbij voorzieningen om doorstroming te bevorderen. Omdat doorstroming alleen niet genoeg is, programmeren we ook nieuwe woningen aan de randen van de stad.
We houden rekening met externe factoren, zoals netcongestie, en stemmen woningbouw goed af met toekomstige investeringen in mobiliteit.
Talent
In 2026 blijven we ons richten op het aantrekken én behouden van talent in samenwerking met Almelo, Hengelo, Twente Board, ondernemers en onderwijsinstellingen.
BVTH (Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaven)
We werken verder aan het in 2023 vastgestelde beleid. Daarbij vernieuwen we het toets- en toezichtsprotocol, met extra aandacht voor veiligheid, ondermijning, duurzaamheid (energiebesparing en warmtetransitie), gezondheid, klimaat en ruimtelijke ordening.
De gemeente krijgt vanaf 1 januari 2026 twee nieuwe taken:
1. Controle op digitale registratie van tweedehandsgoederen die handelaren kopen.
2. Controle bij bedrijven waar mensen werken in de seksindustrie
Deze taken worden overgenomen van de politie, zonder extra middelen; dit wordt ingepast binnen de reguliere bedrijfsvoering.
De opgave “groen en duurzaam Enschede” is de basis voor een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mensen, dieren en planten
| 01. Enschede is klimaatneutraal Enschede wil een aantrekkelijke en leefbare gemeente zijn voor iedereen die er woont, werkt of op bezoek komt. Nu en in de toekomst. Daarom maken we ons sterk voor maatregelen die de opwarming van de aarde beperken. Hiervoor stappen we over van fossiele brandstoffen (zoals aardgas of-, steenkool) naar duurzame energie (zoals zonenergie-, of, windenergie). Ons doel is het aandeel duurzame energie tot 2030 met minimaal 8% te verhogen. In 2050 is de CO2 uitstoot teruggebracht naar nul en zijn woningen en bedrijven van het aardgas af.
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht We willen een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mensen, dieren en planten. In 2050 is Enschede klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. Enschede is hierdoor bestand tegen de gevolgen van weersextremen zoals hevige neerslag, droogte en hitte(golven).
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 03. Enschede is groen en biodivers We moeten Enschede verder vergroenen en biodiverser maken om Enschede aantrekkelijk, gezond en leefbaar te houden naar de toekomst toe. Dit om ook de balans te houden met de verstening en verdichting van Enschede vanuit bijvoorbeeld de woon-, energietransitie, mobiliteits- en werklocatie opgaven. Dit doen we vanuit de ambitie: Enschede één groot groen park. Waarbij het prachtige groene landelijke gebied via unieke groene invalswegen, wiggen, (stads)parken, groene wijken en dorpen en een vergroende singel naadloos overgaat in een sterk vergroend centrum. Een groen park dat ruimte biedt aan mens, plant en dier. We streven daarbij naar een meer natuurlijk evenwicht, waarin plagen als de eikenprocessierups of invasieve dier- en plantsoorten minder kans krijgen.
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 04. Enschede is circulair In 2050 heeft Nederland een volledig circulaire economie. Dit betekent dat we zuiniger en slimmer om moeten gaan met grondstoffen.
|
De opgave “aantrekkelijk Enschede” gaat over de economische veerkracht van Enschede en is echt een ontwikkelopgave. In deze opgave zit de woningbouwopgave, groei van banen, goede voorzieningen, innovatie en een beweging naar een groene economie. Om economisch veerkrachtig te blijven als stad, om de dalende beroepsbevolking te keren en om voldoende mensen te hebben om alle banen te vervullen moeten we meer mensen aantrekken en vasthouden. Hiervoor moeten we werken aan een betere bereikbaarheid van banen, vasthouden van talent en hebben we oog voor de bestaande stad.
| 05. Enschede heeft veel baankansen We willen Enschede economisch versterken. In regionaal verband steunen wij de Agenda van Twente. Op deze manier kunnen we kwalitatief groeien, baankansen bieden voor iedereen en daardoor ook sociale problemen beter het hoofd bieden. Eerste prioriteit om dit voor elkaar te krijgen is het vergroten van de bereikbaarheid van banen. Dit doen we op verschillende manieren: kortere reistijden naar aanliggende gebieden met banen, een betere interne bereikbaarheid, een sterkere verwevenheid/relatie met naastliggende economische centra (ook over de grens) en meer banen in de stad zelf.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld De beroepsbevolking en Enschede en Twente gaat dalen in de komende decennia. Dit kan er toe leiden dat bedrijven op de langere termijn gaan verplaatsen naar gebieden met meer potentiële werknemers. Daarom moet Enschede kwalitatief groeien om veerkrachtig te blijven als stad. Over 10 jaar is het inwonertal gegroeid naar 170.000 inwoners. Al het talent is belangrijk voor de Enschedese/Twentse economie, maar vraagt om verschillende aanpakken. Het praktisch geschoold talent werkt veelal op de plek waar ze wonen en daarom koesteren we deze grote, waardevolle groep en zetten we in op ontwikkeling van deze groep. Het werken aan dit deel van de opgave hangt heel erg samen met het arbeidsmarktbeleid vanuit de opgave “inclusief Enschede”. Voor de theoretisch geschoolden is de aanpak meer gericht op het aantrekken en vasthouden. We zien dat deze groep flexibeler is in het bepalen van hun woon- en werkplek. Bijvoorbeeld jongeren trekken wel naar Enschede om hier te studeren, maar verhuizen daarna naar een grotere stad. De bereikbaarheid van banen speelt hierbij een grote rol. Vandaar dat er inzetten op meer baankansen in onze stad/regio en aantrekkelijke en diverse voorzieningen.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven De opgave “aantrekkelijke stad” gaat naast nieuwe ontwikkelingen (vooral zichtbaar bij baankansen en talent) ook over de bestaande stad. De accenten komen daarbij vooral te liggen op gebiedsgericht werken en een vitale en leefbare stad. Aandacht voor de bestaande woningvoorraad, gezondheid, veiligheid en interne bereikbaarheid zijn onderdeel van dit doel.
|
| Nieuw of aanpassing beleid 2026 | |||
| Beleidsveld | Onderwerp | B/C Voorstel | Participatie (Ja/Nee) |
| Enschede is klimaatneutraal | We maken een ontzorgingsaanpak inzake verduurzaming particuliere woningen in Wesselerbrink Noord/Oost | C | Ja |
| We passen de beleidsregels zon aan | C | Nee | |
| We maken een energiesysteemvisie – inclusief energieopslag | B | Nee | |
| We stellen het warmteprogramma vast | C | Nee | |
| Enschede is groen en biodivers | We actualiseren de Gids Buitenkans | C | Ja |
| We maken een beleidsplan “Kaders voor het beheer, onderhoud en de biodiversiteit openbaar groen” (2027-2030) | C | Nee | |
| We maken een visie op de stadsparken | C | Ja | |
| Enschede heeft veel baankansen | We ontwikkelen een visie op arbeidsmigratie | B | Nee |
| Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld | We maken een ontwikkelperspectief Spoorzone Hengelo – Enschede | B | Ja |
| We nemen met het recreatieschap Twente een besluit over aanpassing van de financieringssystematiek | C | Nee | |
| We stellen in samenwerking met het Rijk en de Regio de ROS op | B | Ja | |
| We actualiseren het amateurkunstbeleid | C | Ja | |
| We bereiden ons voor op de wettelijke zorgplicht voor de bibliotheekvoorziening | C | Nee | |
| We maken een ruimtelijk programma Noord Oost Glanerbrug | C | Nee | |
| We maken een Visie Pathmos | B | Ja | |
| In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven | We maken een regionale urgentieverordening | C | Nee |
| We werken aan de transitie van het Omgevingsplan | C | Nee | |
| Actualisatie Verordening Onderwijshuisvesting | C | Nee | |
| We actualiseren het Vastgoedbeleid | B | Nee | |
| We actualiseren het beleidsplan ‘Openbare Verlichting’ | C | Nee | |
| We actualiseren het beleid rond grondgebruik openbare ruimte | B | Ja | |
Wettelijk verplichte indicatoren
Op grond van het Besluit begroting en verantwoording zijn onderstaande indicatoren opgenomen. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl.
| Beleidsveld | Naam indicator | Eenheid | Jaar | Score | Bron | |
| 14. | 3. Economie | Functiemenging | % | 2023 | 55,3 | LISA |
| 16. | 3. Economie | Vestigingen (van bedrijven) | Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar | 2023 | 144,2 | LISA |
| 21. | 6. Sociaal domein | Banen | Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 74 jaar | 2025 | 1453 | LISA |
| 24. | 6. Sociaal domein | Netto arbeidsparticipatie | % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking | 2024 | 69,5 | CBS |
| 26. | 6. Sociaal domein | Werkloze jongeren | % 16 t/m 22 jarigen | 2023 | 2 | CBS |
| 27. | 6. Sociaal domein | Personen met een bijstandsuitkering | Aantal per 10.000 inwoners | 2024 | 596,8 | CBS |
| 28. | 6. Sociaal domein | Lopende re-integratievoorzieningen | Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar | 2024 | 221,7 | CBS |
| 33. | 7. Volksgezondheid en Milieu | Omvang huishoudelijk restafval | Kg/inwoner | 2023 | 99 | CBS |
| 34. | 7. Volksgezondheid en Milieu | Hernieuwbare elektriciteit | % | 2022 | 16,3 | RWS |
Om de gestelde doelen te bereiken zijn per doel lasten begroot voor 2026. Deze bedragen worden ingezet voor het realiseren van de acties (onder 'Wat gaan we doen') maar ook voor het realiseren van de reguliere werkzaamheden. Onderstaande grafiek geeft per product inzicht in de beschikbaar gestelde budgetten.
Onderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarige ontwikkeling van de lasten, baten en reserve mutaties.
|
Toelichting
Lasten
De lasten dalen in de begroting 2026 met 10,5 miljoen euro ten opzichte van de begroting 2025. De belangrijkste oorzaken zijn:
Baten
De baten dalen in de begroting 2026 met 16,9 miljoen euro ten opzichte van de begroting 2025. De belangrijkste oorzaken zijn:
Onttrekking Reserves
In 2026 is de onttrekking uit de Reserve Implementatie Omgevingswet en WKB ten opzichte van 2025 400.000 euro lager omdat voor 2026 de onttrekking nog niet in te schatten is.
| Meer info | Klik hier voor meer informatie over reguliere werkzaamheden en beleidsnota's. |
| Portefeuillehouders | Niels van den Berg, Arjan Kampman, Marc Teutelink en Roelof Bleker |
| Concerndirecteuren | Jannetta van Zwol |