6. Bijlagen

6.1. Incidentele baten en lasten

A. Incidentele baten en lasten

Programma Toelichting/omschrijving  (bedragen in 1.000 euro)	2026		2027		2028		2029
	Baten	Lasten	Baten	Lasten	Baten	Lasten	Baten	Lasten
Vitaal en sociaal
SPUK GALA	2.460	2.460
Uitkering regiogemeenten Beschermd wonen		400
Motie behoud stichting 55+		30		30
Vroegsignalering in de wijk	80	80			80	80
Tijdelijke uitbreiding personeel		260
Toeslagenaffaire		160		160
Uitstel afschaffing abonnementstarief Wmo		210
Verhuisvergoeding EVV Phenix		15
Individuele studietoeslag		500
Vroegsignalering		302		215		215
Project Arbeidsmarktregio		2.368		2.339		290		-400
Project Buddy-to-buddy		50
Samen Twente: Forensische dienstverlening		114
Toename volume vervoer taalonderwijs		480
Aanpassing wetgeving van school naar duurzaam werk		793
Projectinvesteringen Onze Jeugd Onze Zorg 2025-2028		637
Incidentele uitgaven  vrouwenopvang		1.490
Investeringsreserve sociaal domein		582
Drugsbestrijding		113
Incidentele uitgaven maatschappelijke opvang		525
Subtotaal Vitaal en sociaal	2.540	11.569	0	2.744	80	585	0	-400
Duurzaam wonen, leven en werken
Cultuurnota		1.260		1.260		560
Onderhoud Enschede/ vandalisme openbare verlichting		123
Inpassen evenementenkalender		80		80
Onderzoek Joodse cultuur historie		100		80
Partnerschap Novel-T		275
SPUK Bodem	5.096	5.096	300	300
SPUK Energiearmoede	726	726	726	726
SPUK Lokale aanpak isolatie	4.146	4.146	3.969	3.969
Subsidie VHF Hanenberglanden	1.757	1.757	3.566	3.566	1.901	1.901	1.185	1.185
Subsidie VHF Twekkelerveld	828	828	3.011	3.147	3.011	3.148	1.555	2.696
Subsidie Versnelling sociale woningbouw		2.409
Binnenstad investeringszone	243	243	243	243	243	243	243	243
Flex-woningen Rigelstraat	182	182
Next Tech Twente	190	190	190	190	60	60
SEH Marssteden	368	368
Actieplan Binnenstad		555
Cultuur inzetten middelen 2e Tranche (Corona)		38
Wijkgerichte aanpak tegen bijplaatsingen en illegale afvaldump		221		221
Afboeking strategische grondaankopen Grondbedrijf		2.344		1.402		367		141
Subtotaal Duurzaam wonen, leven en werken	13.536	20.941	12.005	15.184	5.215	6.279	2.983	4.265
Samenleving en bestuur
Buurtbemiddeling		81
Preventie met gezag	778	778
Amendement woonoverlast		164		82
Enschede Akkoord		50
Subtotaal Samenleving en bestuur	778	1.072	0	82
Financiën en organisatie
Jongerenparticipatie		150
Zaakgericht werken op orde		1.000		1.000		500
Wet open overheid		132
Informatie investeringsplan		293
Onderwijshuisvesting		265
Subtotaal Financiën en organisatie	0	1.840		1.000		500
Totaal	16.854	35.423	12.005	19.010	5.295	7.364	2.983	3.865

 

 

Incidentele reservemutaties

Programma	2026		2027		2028		2029
	Onttrekkingen	Stortingen	Onttrekkingen	Stortingen	Onttrekkingen	Stortingen	Onttrekkingen	Stortingen
Vitaal en sociaal	7.960	1.192	3.068	1.216	346	1.241	56	1.265
Duurzaam wonen, leven en werken	10.035	9.741	7.896	9.527	7.150	8.411	5.949	7.855
Samenleving en bestuur	214	0	82	0	0	0	0	0
Financiën en organisatie	12.034	10.834	11.232	10.125	12.094	9.602	11.201	9.091
Totaal	30.243	21.767	22.278	20.868	19.590	19.254	17.206	18.211

 

 

Toelichting

 

Vitaal en sociaal

 

Brede SPUK GALA

Dit betreft de regeling Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (SPUK BREED). De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze middelen eindigen in 2027.

 

Uitkering regiogemeenten Beschermd wonen

Het betreft een eenmalige afroming van de bestemmingsreserve beschermd wonen van 1.000.000 euro (dekkingsmaatregel 11 Zomernota 2025) over 2026. Hiervan komt 600.000 euro ten gunste van het middelenkader van de gemeente Enschede.  Een bedrag van 400.000 euro komt, conform de bestaande verdeelsleutel, toe aan de andere 7 aangesloten regiogemeenten van het verzorgingsgebied en ontvangen dit bedrag.

 

Motie behoud Stichting 55+

Betreft een tijdelijke subsidie ter behoud van de Stichting 55+ van 30.000 euro per jaar voor de jaren 2025, 2026 en 2027.

 

Vroegsignalering in de wijk

Dit betreft de door ZonMW toegekende subsidie voor het project vroegsignalering in de wijk in Enschede.

 

Individuele studietoeslag

In de Zomernota 2025 zijn tijdelijke eigen middelen beschikbaar gesteld vooruitlopend op taakoverheveling naar DUO.

 

Tijdelijke uitbreiding personeel 

Tijdelijke uitbreiding personeel: In de financiële foto van 2022 is extra budget beschikbaar gekomen voor tijdelijke uitbreiding van activiteiten binnen het cluster Strategie en Beleid voor de periode van 2023 t/m 2026.

 

Toeslagenaffaire

Betreft de tijdelijke inzet van medewerkers voor het begeleiden van ouders die slachtoffer zijn geworden van de Toeslagenaffaire via dekking vanuit de reserve Toeslagenaffaire.

 

Uitstel afschaffing abonnementstarief Wmo

Door uitstel van de invoering van de eigen bijdrage Wmo ontstaan er eenmalig extra lasten door de oplopende groei van Wmo-inzet voor hogere inkomens.

 

Verhuisvergoeding E.V.V. Phenix

Dit betreft een incidentele compensatie van de verhuiskosten in verband met de clustering van sportparken. Dit wordt gedekt uit de reserve Investeringsagenda.

 

Vroegsignalering

Betreft de tijdelijke extra personele inzet bij  het team Schuldenvrij tot en met 2030 in het kader van Vroegsignalering. Deze worden gefinancierd vanuit de verkregen impulsgelden via een onttrekking aan de reserve vroegsignalering. 

 

Projecten Arbeidsmarktregio

Betreft de uitvoering van projecten in het kader van de regionale arbeidsmarkt. De gemeente Enschede beheert deze middelen vanuit de rol van centrumgemeente via dekking vanuit de reserve regionale arbeidsmarkt.

 

Project Buddy to buddy

Betreft een incidentele subsidie gericht op de participatie en arbeidstoeleiding van asielzoekers en en statushouders in Enschede via dekking reserve Integratie AZC in de wijk.

 

Samen Twente: forensische dienstverlening

Er is een tekort aan specialistische krachten bij de GGD voor de beschikbaarheidsgarantie om code zwart (geen inzet bij bv. dodelijk ongeval/misdrijf) te voorkomen. In de zomernota 2024 zijn hiervoor incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor 2025 en 2026.

 

Toename volume vervoer taalonderwijs

In 2026 ramen we eenmalig hogere uitgaven voor het oplopende volume van vervoer naar taalonderwijs, mede door de toename voortkomend uit demografische ontwikkeling (o.a. Oekraïners en statushouders). Deze kosten worden gedekt vanuit een eenmalige bijdrage.

 

Aanpassing wetgeving van school naar duurzaam werk

Door de invoering van nieuwe wetgeving rondom "van school naar duurzaam werk" ontstaat er in 2026 een herinrichting van het activiteitenpakket. Voor 2026 ontstaan er eenmalig frictiekosten door deze overgang. 

 

Projectinvesteringen Onze Jeugd Onze Zorg 2025-2028

Ten behoeve van de maatregelen voor Onze Jeugd Onze Zorg worden er zowel incidentele als structurele investeringen gepleegd. De incidentele investeringen bedragen in 2026 637.000 euro en worden gedekt vanuit een onttrekking aan de reserve hervormingsagenda en exploitatieontwikkeling Jeugd.

 

Incidentele uitgaven vrouwenopvang

Voor de volgende tijdelijke initiatieven bij de vrouwenopvang worden in 2026 incidentele middelen beschikbaar gesteld: voor de toekomstscenario kind -en gezinsbescherming (600.000 euro), het project ambulante ondersteuning (340.000 euro), voor lokale initiatieven, voor de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling (300.000 euro) en voor lokale initiatieven (250.000 euro).

 

Investeringsreserve sociaal domein

We onttrekken eenmalig een bedrag aan de Investeringsreserve sociaal domein ten behoeve van de financiering van tijdelijke initiatieven die bijdragen aan innovatie en versterking van het sociaal domein.

 

Drugbestrijding

De Gemeenteraad heeft via een amendement bij de Gemeentebegroting 2024 een eenmalig bedrag beschikbaar gesteld van 500.000 euro. Hiervoor is een bestemmingsreserve ingesteld. Voor 2026 wordt er een incidenteel bedrag uitgegeven voor drugbestrijding gedekt uit deze reserve.

 

Incidentele uitgaven maatschappelijke opvang

In 2026 ramen we incidenteel hogere uitgaven voor maatschappelijke opvang vanwege de toegenomen druk op de opvangvoorzieningen en is de capaciteit daarom tijdelijk verruimd. Dekking vindt plaats via de bestemmingsreserve.

 

 

Duurzaam wonen, leven, werken

 

Cultuurnota

Dit betreft een tijdelijke extra middelen impuls vanuit de vastgestelde cultuurnota met name bedoeld voor het culturele middenkader in Enschede.

 

Onderhoud en schade/vandalisme openbare verlichting

Het gaat om kosten die voortvloeien uit het onderhoudscontract. De vorige aannemer kreeg een vaste prijs voor het verhelpen van storingen. De nieuwe aannemer krijgt een vergoeding per opgeloste storing. Dit levert een beter resultaat, betere kwaliteit op in de openbare ruimte. Dit geldt ook voor schade en vandalisme. Er is vanuit gegaan dat we bij het afsluiten van een toekomstige contract weer naar een lagere kosten structuur kunnen, een onderzoek loopt hoe dat te bereiken is. Het is dus sprake van een tijdelijke verhoging van de lasten.

 

Inpassen evenementenkalender

Er worden incidentele middelen ingezet om de vergunningverlening van activiteiten uit de evenementenkalender te waarborgen. In verband met de implementatie van het nieuwe evenementenbeleid dienen bestaande evenementen hierop te worden afgestemd. Voor deze overgangsperiode zijn tijdelijk extra middelen benodigd.

 

 

Onderzoek Joodse Cultuur Historie

Dit betreft incidentele middelen die worden ingezet voor het onderzoek van het NIOD naar de gemeente Enschede in de context van bezetting, bevrijding en nasleep.

 

Intensivering Economie - Foundersbijdrage Novel-T

Dit betreft de voorzetting van de samenwerking. Hiervoor is in het gemeentelijk middelenkader de reeks verlengd tot en met 2026. Budget is exclusief indexering.

 

SPUK Bodem

Voor taken op het gebied van bodemsanering zijn er incidentele middelen ontvangen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

 

SPUK Aanpak Energiearmoede

Het Rijk heeft de gemeente Enschede een Specifieke Uitkering toegekend voor de aanpak van energiearmoede. De uitkering is verstrekt onder de voorwaarde dat deze middelen worden besteed aan ondersteuning van huishoudens (huurders en eigenaar bewoners) met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten. Dit als gevolg van gestegen energieprijzen in combinatie met de lagere energetische kwaliteit van de woningen.

 

SPUK Lokale aanpak isolatie

In het kader van het Nationaal isolatieprogramma hebben we vanuit het Rijk een specifieke uitkering ontvangen voor het opzetten van een lokale aanpak isolatie, gericht op woningeigenaren die ondersteuning nodig hebben bij het verduurzamen van hun slecht geïsoleerde woning

 

Subsidie VHF Hanenberglanden

Dit betreft het project Volkshuisvestingsfonds Hanenberglanden. De middelen van het Volkshuisvestingsfonds zijn primair bestemd voor de verbetering van de woningen van de particuliere eigenaar die onvoldoende in staat is om zelf te investeren. Daarnaast komt een deel van de middelen ten goede aan het proces voor de kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en extra inzet op participatie en communicatie. De activiteiten opgenomen in het Volkshuisvestingsfonds maken onderdeel uit van de integrale wijkaanpak Hanenberglanden.

 

Subsidie VHF Twekkelerveld

Dit betreft het project Volkshuisvestingsfonds Twekkelerveld. De middelen van het Volkshuisvestingsfonds zijn primair bestemd voor de verbetering van de woningen van de particuliere eigenaar die onvoldoende in staat is om zelf te investeren. De activiteiten opgenomen in het Volkshuisvestingsfonds maken onderdeel uit van de integrale wijkaanpak Twekkelerveld.

 

Subsidie versnelling sociale woningbouw

Dit betreft incidentele verstrekte subsidie om de sociale woningbouw in de stad te versnellen en zijn eenmalig verstrekt aan woningcorporaties.

 

Binnenstad investeringszone
Dit betreft een tijdelijke regeling die afloopt in 2029 waarbij een extra heffing voor ondernemers in de binnenstad wordt ingezet voor extra ontwikkelingen in de binnenstad via de stichting Vastgoedeigenaren Binnenstad Enschede.

 

Next Tech Twente
Dit betreft een tijdelijk project voor de ontwikkeling van Topwerklocaties in Twente waarin Enschede participeert samen met Twenteboard, Almelo, Hengelo en partijen uit onderwijs en bedrijfsleven.

SEH Marsteden
Smart Energy Hub Marssteden betreft een project waarin Enschede participeert samen met provincie Overijssel en partijen uit het bedrijfsleven om te onderzoeken hoe de elektrische voorziening op het bedrijventerrein beter kan worden ontwikkeld.

Actieplan Binnenstad
Dit betreft een tijdelijke uitbreiding van middelen ter stimulering van de ontwikkelingen in de Enschedese binnenstad.

Cultuur inzetten middelen 2e tranche ( Corona)
Dit betreft een tijdelijke uitbreiding van subsidies voor amateur verenigingen gefinancierd uit Coronamiddelen van het Rijk.

 

Wijkgerichte aanpak tegen bijplaatsingen en illegale afvaldump

Om verrommeling te voorkomen leveren we tijdelijk extra inspanningen om dumping te verlagen. Dit is onder andere door bijplaatsingen bij verzamelcontainers. Hiervoor is in de jaren 2025, 2026 en 2027 incidenteel 221.000 euro beschikbaar gesteld. 

 

Afboeking strategische grondaankopen Grondbedrijf
Bij de aankoop van strategische grond wordt de aankoopprijs en dus boekwaarde afgewaardeerd tot de lagere marktwaarde. Dat aankopen en afboeken vindt incidenteel plaats als zich een kans voordoet. De afboeking tot lagere marktwaarde betreffen dan incidentele lasten.

 

 

 

Samenleving en bestuur

Gemeentelijke bijdrage buurtbemiddeling

Op 17 juli 2017 heeft de Gemeenteraad een motie aangenomen waarin zij het College onder ander opdraagt om buurtbemiddeling actief te ondersteunen om haar activiteiten in heel Enschede op te starten. Buurtbemiddeling ondersteunt buurtbewoners met een gezamenlijk conflict. 

 

Preventie met gezag

Via het ministerie van Veiligheid zijn er incidentele middelen (tot en met juni 2026) toegekend voor preventie met gezag met als doel kansen bieden en grenzen stellen voor de jeugd in binnen de gemeente Enschede.

 

Amendement Woonoverlast (incidentele last en incidentele reservemutatie)
De Raad heeft in het amendement Aanpak Woonoverlast bij de Gemeentebegroting 2024-2027 een bedrag van 500.000 euro voor de duur van 3 jaar beschikbaar gesteld voor de aanpak woonoverlast. Hiermee wordt de aanpak woonoverlast versterkt met extra personele inzet bij het team veiligheid.

 

Enschede akkoord
In de tussenrapportage 2025 is besloten om voor de jaren 2025 en 2026 conform de verdeling van de commissie Enschede Akkoord het restant van de reserve in te zetten voor onder ander het verbeteren van de vergaderfaciliteiten voor de raad.

 

Financiën en organisatie

 

Jongerenparticipatie

Afgelopen jaar is geëxperimenteerd met jongerenparticipatie. In het coalitieakkoord was het doel van een impuls op jongerenparticipatie ook opgenomen. Dat doel is om in 2026 een brede(re) afspiegeling van jongeren te bereiken en betrekken bij onderwerpen die voor hen relevant zijn. Deze jongeren hebben een stem binnen onze organisatie in de plannen die wij maken voor nu en de toekomst van onze stad. Ze worden gezien, gehoord en meegenomen in de afweging die we maken bij beleids- en besluitvorming. Het afgelopen jaar is een netwerk van jongeren opgebouwd en hebben eerste ‘experimenten’ met participatie van jongeren plaatsgevonden.

 

Informatie Investerings Plan

Incidenteel zijn middelen beschikbaar gesteld als cofinanciering voor informatie-investeringsprojecten.

 

Wet open overheid

Door het rijk zijn meerjarig middelen ter beschikking gesteld waarvan een deel incidenteel ten behoeve van de implementatie van de wet.

 

Informatiebeheer/zaakgewijs werken op orde 1 miljoen (1 miljoen en 500K)
Voor informatiebeheer en zaakgewijs werken op orde zijn tot en met 2028 incidentele middelen beschikbaar gesteld. De structurele werkzaamheden zijn belegd bij de afdeling Informatiebeheer.

 

Onderwijshuisvesting

Dit betreft kosten ten aanzien van de huur van noodlokalen en de verwijderingskosten van deze noodlokalen bij onder andere het Bonhoeffer College aan de Van der Waalslaan. 

B. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

Programma	Reserve	Onttrek-kingen 2026	Stort-ingen 2026	Onttrek-kingen 2027	Stort-ingen 2027	Onttrek-kingen 2028	Stort-ingen 2028	Onttrek-kingen 2029	Stort-ingen 2029
Vitaal en sociaal	Reserve kapitaalslasten	0	1	0	1	0	1	0	1
Vitaal en sociaal	Reserve DCW	67	0	67	0	67	0	17	0
Vitaal en sociaal	Reserve Gemeentelijke sociale huisvesting	30	0	30	0	30	0	30	0
Duurzaam wonen leven en werken	Reserve kapitaalslasten SDB	30	0	30	0	29	0	29	0
Financiën en organisatie	Reserve IT gemeentebrede software	922	236	332	236	315	236	315	236
Financiën en organisatie	Reserve kapitaalslasten OHV	3.325	6.838	3.661	6.812	3.661	5.960	3.661	4.977
Financiën en organisatie	Reserve Werkplekinrichting	732	593	814	593	872	593	749	593
		5.106	7.668	4.934	7.642	4.974	6.790	4.801	5.807
Saldo mutatie structureel		2.562		2.708		1.816		1.006

 

6.2. Staat van reserves

Toelichting op de reserves
De doelstellingen van de reserves zijn toegelicht met behulp van zogenaamde mouse-overs op de website. De mutaties van de verschillende reserves komen in hoofdstuk 3 en 6.4 aan de orde, bij de toelichting op het onderdeel "Wat mag het kosten?"

 

 

6.3. Staat van voorzieningen

 

Toelichting voorzieningen

De doelstellingen van de belangrijkste voorzieningen zijn toegelicht met behulp van zogenaamde mouse-overs op de website.

 

6.4. Wat mag het kosten?

Onderstaande tabellen geven per programma inzicht in de verdeling van de baten en de lasten van de producten voor de jaren 2024 t/m 2029. De toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves spelen hierbij een belangrijke rol en zijn daarom ook opgenomen. Waar de baten en de lasten binnen één product niet aan elkaar gelijk zijn, ontstaat een resultaat. Dit resultaat kan positief of negatief zijn en komt, rekening houdend met reservemutaties op dit product, uiteindelijk ten gunste of ten laste van de algemene middelen van de gemeente Enschede.

Vitaal en sociaal

Toelichting

 

 

Sport en gezondheid

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Sport (subsidies aan sportverenigingen en de exploitatiebijdrage aan Sportaal BV) en Preventie GGZ/JGZ (waaronder de bijdrage aan Gemeenschappelijke Regeling SamenTwente) en hangt samen met het subdoel 2.01 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Sport en gezondheid dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,2 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon-en prijscompensatie (624.000 euro);
• hogere lasten als gevolg van een eenmalige overheveling van budget in 2025 ten gunste van stadsdeelbeheer voor projecten Gezond Enschede (preventiemiddelen), te weten Buitenruimte de Magneet, 't Ni-je Terphoes, Het Kompas en de Gezonde buurt alsmede ten behoeve van het vergroenen van winkelcentrum Twekkelerveld (654.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van het gedeeltelijk terugdraaien van de intensivering preventiemiddelen (dekkingsmaatregel 14 van de Zomernota 2025 ad 500.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van de wegvallende eenmalige bijdrage voor de nieuwbouw van het clubhuis van de rugbyvereniging ERC'69 in 2025 (505.000 euro). Zie ook toelichting bij de reserves;
• lagere lasten als gevolg van het wegvallen van de begrotingssubsidie 2025 aan Sportaal voor de SPUK BTW sport. Voor 2026 volgt hiervoor een aanvullende begrotingswijziging (608.000 euro). Zie ook bij de baten;
• lagere lasten in verband met de verlaging van de Brede SPUK GALA uitkering (460.000 euro). Zie ook bij baten.
• lagere lasten als gevolg van een lagere onttrekking aan de reserve aanpak drugsbestrijding. Voor 2026 bedraagt het bestedingsprogramma drugsbestrijding 113.000 euro. Zie ook toelichting bij reserves;
• lagere lasten als gevolg van een lager benodigde bijdrage voor de exploitatie van de ijsbaan (199.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van wegvallende eenmalige uitgaven voor de tijdelijke huisvesting van voetbalvereniging SVV'91 (166.000 euro);
• hogere lasten als gevolg van een hogere gemeentelijke bijdrage aan SamenTwente (31.000 euro);
• hogere lasten van de Wet op de lijkbezorging in verband met de wettelijke uitbreiding van taken gemeentelijke lijkschouwer (30.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van overige kleine verschillen (12.000 euro).

 

De baten dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,1 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door:

• lagere baten door verlaging Brede SPUK GALA uitkering (460.000 euro). Zie ook bij de lasten;
• lagere baten als gevolg van het wegvallen van de begrotingssubsidie 2025 aan Sportaal voor de SPUK BTW sport (608.000 euro). Voor 2026 volgt hiervoor een aanvullende begrotingswijziging. Zie ook bij de lasten;
• Lagere baten in verband met afrondingsverschillen (32.000 euro).

 

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• Vanaf 2027 een daling van ruim 524.000 euro aan lasten en baten als gevolg van een neerwaartse bijstelling van de Brede SPUK GALA;
• Vanaf 2027 lagere lasten als gevolg van prioritering binnen Sportaal (dekkingsmaatregel 15 uit de Zomernota 2025 ad 500.000 euro);
• Vanaf 2027 hogere lasten vanwege het toekennen van een prioriteit uit de Zomernota 2024 ten behoeve van de clusteringsopgave sportparken (393.000 euro).

 

Jeugdhulp

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Ambulant, Advies&Expertise, Crisis, Maatregelenhulp, Wonen, Verblijf en Overig. Het product hangt samen met het subdoel 3.01 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'. 

 

De lasten van het product Jeugdhulp stijgen in 2026  t.o.v. 2025 met 1,2 miljoen euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten voor de groei op uitgaven voor Jeugdhulp als gevolg van volumegroei en stijging van de gemiddelde kosten per cliënt (8,8 miljoen euro), zie Zomernota 2024 en 2025;
• lagere lasten vanuit de verrekening van de verkregen middelen van het Rijk voor de hervormingsagenda met de reeds opgenomen stelpost in de algemene middelen (6,0 miljoen euro). Vanuit het rapport "Groeipijn" van de commissie van Ark is enerzijds een deel van de landelijke taakstelling terug gedraaid en anderzijds de volume- en prijsgroei bijgesteld. Dat heeft geleid tot extra middelen voor Jeugdhulp in het gemeentefonds en die worden nu verrekend met de algemene middelen. Voor Jeugdhulp zijn reeds vanuit de algemene middelen knelpunten gecompenseerd voor volume- autonome groei; 
• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon- en prijsindexatie voor 2026 (1,4 miljoen euro) en het compenseren van de hogere contractuele indexatie uit het jaar 2025 (950.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van de maatregelen uit de strategie duurzame Jeugd (nota Onze jeugd, onze zorg, 3,2 miljoen euro), zie Zomernota 2024 en 2025. Het gaat hier om een inschatting van het "inverdieneffect" van per saldo lagere lasten voor Jeugd op basis van de maximum variant uit de nota;
• lagere lasten voor de incidentele investeringen die benodigd zijn voor de implementatie van de strategie Onze jeugd onze zorg (510.000 euro). Voor de implementatie van de strategie is uitvoeringsbudget begroot waarbij het zwaartepunt in het jaar 2025 ligt, de investeringen nemen af in de jaren 2026 en 2027;
• lagere lasten door per saldo een aantal kleine mutaties voor personele inzet (herverdeling personele budgetten) en een aantal kleine rijksmutaties uit circulaires (200.000 euro).

 'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• de lasten nemen af door de rijkskorting op Jeugd (4,3 miljoen euro). Uitgangspunt is dat deze korting tot een evenredige afname van de uitgaven leidt;
• de lasten nemen af door de oplopende (taakstellende) opbrengst als gevolg van de maatregelen van de strategie duurzame Jeugd (nota Onze jeugd, onze zorg) (4,4 miljoen euro);
• de lasten nemen af door het aflopen van de specifieke uitkering voor het Regionaal Expertise Team in 2028 (2,1 miljoen euro).

Onderwijs

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Onderwijsachterstandenbeleid, Lokaal Educatieve Agenda, Leerlingenvervoer, Leerplicht RMC, Voortijdig schoolverlaten (VSV) en Handhaving Kinderopvang. Het product hangt samen met de subdoelen 3.01 en 3.03 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Onderwijs dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,5 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: 

• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon- en prijsindexatie (144.000 euro);
• lagere lasten door het herschikken van gemeentelijke middelen van de Combinatiefunctionarissen, Zomernota 2025 (160.000 euro);
• lagere lasten door minder middelen vanuit de Brede SPUK, onderdeel Combifunctionarissen (32.000 euro), zie ook bij de baten;
• lagere lasten als gevolg van het wegvallen van jaarschijf 2025 Vroegtijdig School Verlaten [VSV] (1,4 miljoen euro), zie ook bij baten.

De baten van het product Onderwijs dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,5 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• lagere baten als gevolg van het wegvallen van jaarschijf 2025 Vroegtijdig School Verlaten [VSV] (1,4 miljoen euro), zie ook bij lasten;
• lagere baten door minder middelen vanuit de Brede SPUK, onderdeel Combifunctionarissen (32.000 euro), zie ook bij de lasten;
• lagere baten als gevolg van minder detacheringsvergoedingen (59.000 euro).

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• de lasten en baten nemen af door het aflopen van de periode van het Onderwijsachterstandenbeleid voor 2023-2026 (7,8 miljoen euro). In 2027 start een nieuwe periode, op dit moment is het bijbehorende budget nog niet bekend;
• de lasten en baten nemen af door het vervallen van de subsidieregeling voor de combinatiefunctionarissen per 2027 (900.000 euro).

 

Ondersteuning lokaal (Wmo)

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Wmo Begeleiding; Dagbesteding, Ondersteuning huishouden en Hulpmiddelen; Diensten. Dit product hangt samen met het subdoel 3.02 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

De lasten van het product Ondersteuning Lokaal (Wmo) stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 2,8 miljoen euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon- en prijscompensatie (1,4 miljoen euro);
• hogere lasten als gevolg van niet gedekte loon- en prijsstijgingen van tarieven voor Wmo-Begeleiding & Dagbesteding, Huishoudelijke Ondersteuning en Hulpmiddelen. De feitelijke indexatie is hoger dan de gemeentelijke indexatie (495.000 euro), Zomernota 2025;
• hogere lasten voor kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing Wmo (789.000 euro), Septembercirculaire 2024;
• hogere lasten in verband met de overheveling van de kosten voor begeleiding voor de voorzieningen vanuit Maatschappelijke Opvang (Kameraad-Surplus-Nazorg) naar Ondersteuning lokaal Wmo (750.000 euro), Zomernota 2025;
• lagere lasten in verband met de dekkingsmaatregelen vanuit de strategienota Samen Leven Samen Zorgen (374.000 euro), Zomernota 2025;
• lagere lasten als gevolg van het vervallen van het (incidentele) projectbudget voor herindicaties Huishoudelijke Ondersteuning, deze middelen waren toegekend tot en met 2025 (500.000 euro), Zomernota 2023;
• lagere lasten binnen de hulpmiddelen voor OMD vervoer en CVV vervoer als gevolg van lagere feitelijke indexatie dan de gemeentelijke indexatie (42.000 euro), Zomernota 2025;
• hogere lasten als gevolg van mutaties in het rijksbudget (diverse circulaires) (102.000 euro);
• hogere lasten als gevolg van herverdeling personele budgetten (200.000 euro).

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• hogere lasten in verband met een oplopende reeks voor kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing Wmo, Septembercirculaire 2024 (0,8 miljoen euro);
• lagere lasten in verband met een oplopende reeks voor de dekkingsmaatregelen vanuit de strategienota Samen Leven Samen Zorgen, Zomernota 2025 (0,5 miljoen euro);
• lagere lasten als gevolg van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo (2,4 miljoen euro).

 

Ondersteuning centrumtaken (Wmo)

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Beschermd wonen, Maatschappelijke opvang en Vrouwenopvang en hangt samen met de subdoelen 1.02 en 3.01 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,2 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• lagere lasten als gevolg van de dekkingsmaatregel uit de Zomernota 2025 met betrekking tot Beschermd Wonen (1,4 miljoen euro);
• hogere lasten als gevolg van een hogere uitkering aan de regio gemeenten (400.000 euro). Dit vloeit voort uit de afroming van de bestemmingsreserve Beschermd Wonen van 1 miljoen euro. Het aandeel voor Enschede (600.000 euro) is als dekkingsmaatregel bij de Zomernota 2025 ingezet. Het overige deel (400.000 euro) wordt uitgekeerd aan de regiogemeenten;
• hogere lasten als gevolg van loon en prijscompensatie op de budgetten voor Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang (457.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve Maatschappelijk Opvang (654.000 euro). De onttrekking is lager dan vorig jaar omdat een lager tekort wordt verwacht;
• lagere lasten door overige kleine verschillen (3.000 euro).

De baten stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 263.000 euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere baten als gevolg van de doorbelasting van loon-en prijsindexatie aan de regiogemeenten ten behoeve van Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang (327.000 euro);
• lagere baten als gevolg van minder opbrengsten uit detacheringen van personeel en overige kleine verschillen (64.000 euro).

 

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• lagere geraamde lasten bij Vrouwenopvang voor Toekomstscenario jeugd en gezin, Regiovisie, lokale initiatieven en project ambulantisering (1,5 miljoen euro);
• lagere geraamde lasten bij Maatschappelijke Opvang als gevolg van een lageren onttrekking aan de reserve (525.000 euro);
• lagere lasten bij Beschermd Wonen door het wegvallen van de incidentele uitkering aan de regiogemeenten in 2026 (400.000 euro).

 

Algemene bijstand levensonderhoud

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Algemene Bijstand levensonderhoud, Loonkostensubsidie en Besluit Bijstand voor Zelfstandigen en hangt samen met de subdoelen 1.01 en 3.02 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'. 

 

De lasten van het product Algemene bijstand levensonderhoud stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 166.000 euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkeling:

 

• hogere lasten als gevolg van loon- en prijscompensatie (166.000 euro).

Inkomensondersteuning

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Bijzondere inkomensvoorzieningen, Individuele bijzondere bijstand en uit middelen voor de collectieve ziektekostenverzekering. Dit product hangt samen met de subdoelen 1.01 en 3.01 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Inkomensondersteuning dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 326.000 euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• lagere lasten door een verlaging van het budget voor Aanvullende Bijstand <21 jaar (100.000 euro), Zomernota 2025;
• lagere lasten door een verlaging van het budget voor de Bijstand Jongerennorm (131.000 euro), Septembercirculaire 2024;
• lagere lasten door een besloten verlaging voor Sociaal Maatschappelijke Participatie middelen (67.000 euro), Zomernota 2025;
• lagere lasten doordat voor 2025 incidenteel middelen Alleenverdienersproblematiek zijn toegekend (597.000 euro);
• hogere lasten door het toekennen van het knelpunt 'Offensief begroten Bijzondere Bijstand niet volledig realiseerbaar' (250.000 euro), Zomernota 2025;
• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon- en prijscompensatie (219.000 euro);
• hogere lasten door het toekennen van aanvullende middelen 'Rondkomen met je inkomen' ter vergroting van het bereik van het aantal kinderen bij Stichting Leergeld Enschede (100.000 euro).

Schuldhulpverlening

 

Dit product bestaat uit het onderdeel Schuldhulpverlening. Dit product hangt samen met het subdoel 1.01 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Schuldhulpverlening dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 174.000 euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten als gevolg van loon- en prijscompensatie (94.000 euro)
• lagere lasten door het wegvallen van landelijke middelen voor Problematische Schulden (268.000 euro). Vanuit een Interdepartementaal Beleid Onderzoek is incidenteel geld ter beschikking gesteld. Deze middelen komen in 2026 te vervallen.

Arbeidsmarktparticipatie

Dit product bestaat uit Lokale arbeidsmarktparticipatie, Regionale arbeidsmarktparticipatie en Inburgering en hangt samen met de subdoelen 1.01, 3.02 en 3.03 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Arbeidsmarktparticipatie dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 143.000 euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten door de toekenning van loon- en prijscompensatie (363.000 euro);
• hogere lasten door de toekenning van het knelpunt 'Offensief begroten niet realiseerbaar' bij de Zomernota 2025 (1,0 miljoen euro);
• hogere lasten door de toekenning van het knelpunt 'Verruiming regeling individuele studietoeslag' bij de Zomernota 2025 (500.000 euro);
• hogere lasten door de toekenning van het knelpunt 'Rijksbudget voor inburgering onvoldoende' bij de Zomernota 2025 (550.000 euro);
• hogere lasten voor begeleiding van inwoners met een indicatie van Nieuw Beschut (120.000 euro);
• hogere lasten als gevolg van een hogere subsidie van het Rijk voor het product Verduurzaming samenwerking GGZ (117.000 euro) zie ook bij baten;
• lagere lasten door een verlaging van de SPUK Onderwijsroute (132.000 euro). De beschikking voor 2026 moet nog worden verstrekt door het Rijk, zie ook bij baten;
• lagere lasten door een verlaging van de SPUK Educatie (481.000 euro) gericht op taal- en rekenlessen voor de inwoners. De beschikking voor 2026 moet nog worden verstrekt door het rijk, zie ook bij baten;
• lagere lasten door een verlaging van de Rijksbijdrage voor beleid gericht op laaggeletterdheid en taalhuizen (46.000 euro);
• lagere lasten door het wegvallen van de Rijksbijdrage voor beleid gericht op Begeleiding jongeren naar werk (568.000 euro). Vanaf 2026 wordt deze activiteit op een andere wijze bekostigd door het Rijk (de wet van school naar duurzaam werk). In het najaar van 2025 komt hier meer duidelijkheid over;
• lagere lasten door een verlaging van de door het Rijk verstrekte decentralisatie uitkering Impulsbudget arbeidsmarktregio's (179.000 euro). Vanaf 2027 gaat deze uitkering weer toenemen;
• lagere lasten door dekkingsmaatregel 'Regionale dienstverlening, Zomernota 2025 (210.000 euro);
• lagere lasten door een lager budget voor diverse projecten binnen de Regionale arbeidsmarkt (1,1 miljoen euro). In 2025 zit het Regionaal werkcentrum (RWC) in een overgangsjaar. Vanaf 2026 moet het nieuwe RWC organisatorisch klaar zijn. Dan volgt er ook een aangepaste begroting. Dekking voor nieuwe en bestaande projecten is aanwezig in de reserve Arbeidsmarktfonds Regio Twente.
• lagere lasten als gevolg van overige verschillen (77.000 euro).

 

De baten van het product Arbeidsmarktparticipatie dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 720.000 euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• lagere baten door een verlaging van de SPUK Onderwijsroute (132.000 euro). De beschikking voor 2026 moet nog worden verstrekt door het Rijk;
• lagere baten door een verlaging van de SPUK Educatie (481.000 euro). De beschikking voor 2026 moet nog worden verstrekt door het Rijk;
• lagere baten doordat in 2025 een eenmalige ESF, Sociale inclusie, is ontvangen (190.000 euro);
• lagere baten door de beëindiging van een detachering van het project Preventie met gezag (34.000 euro);
• hogere baten door een hogere Rijkssubsidie voor het project Verduurzaming samenwerking GGZ (117.000 euro).

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• In 2027 verlopen 2 incidentele toekenningen voor knelpunten vanuit de Zomernota 2025 van 1,1 miljoen euro. Daarnaast zijn de meerjarige budgetten voor de regionale arbeidsmarkt niet allemaal bekend, omdat deze voor een deel afhankelijk zijn van toekomstige subsidies. Dit leidt tot lagere lasten in de begroting voor komende jaren.

 

Sociale werkvoorziening en Nieuw Beschut

 

Dit product bestaat uit de onderdelen SW Beschut werk, SW Detachering, SW Begeleid werken en Nieuw beschut en hangt samen met de subdoelen 1.01 en 3.02 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Sociale werkvoorziening en Nieuw Beschut dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,5 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon- en prijscompensatie (399.000 euro);
• hogere lasten als gevolg van diverse verschillen (110.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van verloop van SW-medewerkers (192.000 euro);
• lagere lasten door een krimpend personeelsbestand. De krimp van de SW-medewerkers is groter dan de groei van de Nieuw Beschut-medewerkers. Per saldo leidt dit tot lagere loonkosten (1,7 miljoen euro);
• lagere lasten door een hogere interne bijdrage vanuit het Participatiebudget voor begeleidingsvergoeding van Nieuw beschut medewerkers (159.000 euro);

De baten van het product Sociale Werkvoorziening en Nieuw beschut stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 18.000 euro. Dit wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• lagere baten door de afschaffing van de regeling lage inkomensvoorziening (LIV) door de Belastingdienst en de compensatie van Transitievergoedingen door het UWV (578.000 euro);
• hogere baten door een stijging van de loonkostensubsidie als gevolg van een toename van het aantal Beschut werk medewerkers die met een loonkostensubsidie aan het werk zijn (596.000 euro).

 

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• Een hoger SW-verloop dan de groei van Beschut werk leidt per saldo tot lagere lasten (resp. 2,3 miljoen, 1,5 miljoen en 1,8 miljoen euro voor de periode 2027-2029);
• Een hoger SW-verloop dan de groei van Beschut werk leidt per saldo tot lagere baten (resp. 1,0 miljoen, 231.000 en 226.000 euro voor de periode 2027-2029).

 

Algemene maatschappelijke voorzieningen

 

Dit product bestaat uit de onderdelen Welzijn, Mantelzorg, Transformatie, Vrijwilligerswerk, Integratie, Jongerenwerk, Opvoedondersteuning, Speeltuinwerk en Overige voorliggende voorzieningen. Dit product hangt samen met de subdoelen 2.01, 2.02, 3.01 en 3.02 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Algemene maatschappelijke voorzieningen stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 60.000 euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon -en prijscompensatie (248.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van incidentele middelen met betrekking tot het bestemmingsvoorstel uit de jaarrekening 2024 voor Inclusief Beleid (77.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van een daling van de Brede SPUK GALA (153.000 euro). Zie ook bij de baten.
• lagere lasten als gevolg van de incidentele uitgaven voor transformatieprojecten 2025 uit de investeringsreserve sociaal domein (540.000 euro).
• hogere lasten als gevolg van een begrote onttrekking uit de Investeringsreserve Sociaal Domein voor uit te voeren projecten in 2026 (582.000 euro).

 

De baten dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 153.000 euro als gevolg van een daling van de Brede SPUK GALA.

 

'Opvallende' meerjarige trendbreuken zijn:

• een daling van de lasten en baten als het gevolg een daling van de Brede SPUK GALA van 1,0 miljoen euro;
• een daling van de lasten bij het speeltuinwerk als gevolg van de dekkingsmaatregelen uit de Zomernota 2025 (250.000 euro in 2026 oplopend naar 500.000 euro vanaf 2027);
• een daling van de lasten als gevolg van dekkingsmaatregelen uit de Zomernota 2025 met betrekking tot juridische ondersteuning aan statushouders en de subsidies aan Vizier en Slachtofferhulp NL (115.000 euro).

 

Ondersteuning wijkteams

 

Dit product bestaat uit de taken van de Wijkteams, de werkbudgetten voor beleid en uitvoering, de regionale taken/bijdrage voor Jeugd en Gezin en hangt samen met de subdoelen 2.02, 3.01 en 3.02 van de strategische opgave ‘Inclusief Enschede’.

De lasten van het product Ondersteuning Wijkteams stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 910.000 euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten als gevolg van het toekennen van loon- en prijscompensatie voor 2025 (403.000 euro);
• hogere lasten in verband met de oplopende reeks in de middelen voor de autonome groei Jeugd en Wmo op uitvoeringscapaciteit wijkteams (50.000 euro), Zomernota 2023;
• hogere lasten door de compensatie van de uitname uit het gemeentefonds als gevolg van de wet School naar Duurzaam Werk (DU Jeugd) SPUK (793.000 euro), Zomernota 2025;
• lagere lasten door het aflopen van de middelen voor het verminderen van gevolgen bij kinderen bij echtscheidingen (50.000 euro), Coalitieakkoord 2022;
• lagere lasten in verband met de aanpassing van de subsidie voor het project Vroegsignalering (160.000 euro);
• lagere lasten door de herverdeling van personele budgetten voor de volumegroei van de wijkteams (27.000 euro);
• lagere lasten door de herverdeling van de begroting van SamenTwente (99.000 euro), Zomernota 2025.

De baten dalen in 2026 t.o.v. 2025met 160.000 euro. Deze afname wordt veroorzaakt door een afname van de subsidie voor het project Vroegsignalering (160.000 euro).

 

De opvallende meerjarige trendbreuken zijn:

• de POK middelen worden door het Rijk uitgekeerd tot en met 2027, vanaf 2028 leidt dit tot lagere lasten (812.000 euro).

Stelpost onderuitputting Vitaal en sociaal

 

De lasten van het product Stelpost onderuitputting Vitaal & Sociaal dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 611.000 euro. Dit wordt veroorzaakt door lagere lasten als gevolg van het 'toekomstgericht organiseren' (centraliseren inkoop, slimmer organiseren beleid) (611.000 euro), Zomernota 2025.

 

Opvang ontheemden

 

Dit product bestaat uit het onderdeel Opvang ontheemden. Dit product hangt samen met de subdoelen 1.02 en 3.02 van de strategische opgave 'Inclusief Enschede'.

 

De lasten van het product Opvang ontheemden stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 4 miljoen euro. Deze toename wordt veroorzaakt door het wegvallen van een incidentele bezuiniging vanuit de Zomernota 2024 (4,0 miljoen euro nadeel).

Reserves

 

Hieronder wordt een toelichting gegeven op de verschillen die optreden tussen de begrotingsjaren in de mutatie(s) van de reserves. Per saldo nemen de reserves toe met 4,0 miljoen euro.

De stortingen in de reserves dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 638.000 euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• Reserve Infrastructuur WSW (28.000 euro daling): in 2026 worden minder middelen ontvangen voor de doorontwikkeling van de (sociale) infrastructuur binnen de arbeidsmarkt van Enschede. Dit leidt derhalve tot een lagere storting in de reserve;  
• Reserve Arbeidsmarktfonds Regio Twente (210.000 euro stijging): het betreft een te verwachten hoger voordeel bij de uitgaven in het kader van de regionale arbeidsmarkt. Omdat het om regionale middelen gaat wordt dit voordeel gestort in de reserve;
• Reserve Hervormingsagenda ontwikkeling jeugd (820.000 euro daling): het betreft het vervallen van de begrote reeks uit de extra toegekende middelen van het Rijk vanuit de begroting 2022. 

 

De onttrekkingen aan de reserves dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 4,7 miljoen euro. Deze daling veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

 

• Reserve Arbeidsmarktfonds Regio Twente (727.000 euro daling): Er worden minder middelen vanuit de reserve beschikbaar gesteld voor werkzaamheden/projecten voor de Regio Twente. De organisatie van het RWC is nog in ontwikkeling. In 2026 moet de organisatie staan. Dit zal te zijner tijd leiden tot een aanpassing van de begroting;
• Dienstreserve DCW (12.000 euro stijging): hogere onttrekking voor de dekking van de verhuiskosten van de DCW naar de Spoordijkstraat in 2017;
• Reserve Energietoeslag (3,4 miljoen euro daling): het resterende saldo van de Reserve Energietoeslag zou eind 2024 vrijvallen. Bij de Zomernota 2024 is voorgesteld om dit bedrag mee te nemen naar 2025 en in te zetten als dekking voor het middelenkader;
• Reserve Alleenverdieners (315.000 euro daling): Voor de alleenverdienersproblematiek heeft de gemeente bij de septembercirculaire 2024 middelen gekregen. Deze middelen zijn overgeheveld naar 2025 om de problematiek aan te pakken;
• Reserve drugsbestrijding 113.000 euro daling): Het betreft een daling van de uitgaven uit de reserve voor drugsbestrijding. Voor 2026 bedragen de uitgaven 113.000 euro;
• Reserve Nog uit te voeren Werkzaamheden (130.000 daling): Het betreft een eenmalige onttrekking in 2025 gericht op de nieuwbouw van het clubhuis van ERC'69;
• Reserve strategische investeringsagenda (375.000 euro daling): Het betreft een eenmalige onttrekking in 2025 gericht op de nieuwbouw van het clubhuis van ERC'69;
• Egalisatiereserve kapitaallasten vervangingsinvesteringen sport (54.000 euro daling): Het gaat om vervangingsinvesteringen sport in 2025 die betrekking hebben op het raadsvoorstel plan van aanpak kunstgrasvelden;
• Egalisatiereserve Beschermd Wonen (1,0 miljoen euro stijging): Hogere onttrekking; als gevolg van dekkingsmaatregel Zomernota 2025;
• Reserve Vrouwenopvang (600.000 euro stijging): Hogere onttrekking ten behoeve van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming;
• Reserve Maatschappelijke opvang (654.000 euro daling): Het betreft een lagere onttrekking als gevolg van een lager verwacht begroot tekort in 2026 voor Maatschappelijke opvang;
• Investeringsreserve Sociaal Domein (42.000 euro stijging): het betreft hogere onttrekking voor verbeteringsprojecten uit de Investeringsreserve Sociaal Domein.
• Reserve hervormingsagenda exploitatieontwikkeling jeugd (510.000 euro daling): er worden minder middelen beschikbaar gesteld voor de benodigde investeringen voor de uitvoering van de nota Onze Jeugd Onze Zorg.
• Reserve versterken welzijnswerk (197.000 euro stijging): het betreft de afboeken van het saldo uit deze reserve als dekkingsmaatregel van de Zomernota 2025;
• Reserve Weerstandsvermogen (243.000 euro daling): een eenmalige onttrekking van; resp.166.000 euro in 2025 als dekking voor tijdelijke huisvestingskosten van SVV'91 en 77.000 euro in 2025 voor Inclusief beleid;
• Diverse overige verschillen (30.000 euro daling).

 

Duurzaam wonen, leven, werken

Toelichting

 

Cultuur, Evenementen en Citymarketing

 

Baten

De baten in 2026 zijn in totaal 333.000 euro lager ten opzichte van 2025. De oorzaken hiervoor zijn:

• lagere baten Rijksmiddelen voor broedplaatsen (380.000 euro);
• hogere baten vanuit de provincie voor cultuureducatie (47.000 euro).

Reserve

De vrijval uit reserves ligt in 2026 per saldo 340.000 euro lager ten opzichte van 2025. De oorzaken hiervoor zijn:

• in 2026 is er een lagere onttrekking begroot uit reserve uitvoering culturele activiteiten / coronamiddelen. Een verschil van 310.000 euro;
• in 2026 is er geen onttrekking begroot uit reserve Grondbedrijf. Een verschil van 30.000 euro.

Ontwikkeling meerjarig

In de zomernota van 2023 zijn extra tijdelijke middelen voor de Cultuurnota beschikbaar gekomen. Deze extra incidentele middelen vallen na 2028 weg waardoor het budget circa 1 miljoen lager wordt.

 

Duurzaamheid

 

Lasten

De lasten in 2026 zijn in totaal 4,9 miljoen euro lager ten opzichte van 2025 door:

• lagere lasten, doordat er voor de dekking van de kosten in het kader van het klimaatakkoord tot en met 2025 middelen beschikbaar waren gesteld door het Rijk (5 miljoen euro);
• lagere lasten, doordat er in 2025 een subsidie beschikbaar was voor het project Richting energieneutraal Kennispark Twente - haalbaarheidsfase (50.000 euro);
• lagere lasten door het verminderen van inzet op het project Zon op dak als onderdeel van de dekkingsmaatregelen uit de zomernota 2025 (50.000 euro);
• hogere lasten, doordat de lasten gemoeid met de subsidie Smart Energyhub Marssteden in 2026 hoger uitvallen dan in 2025 (210.000 euro).

Baten

De baten in 2026 zijn in totaal bijna 4,9 miljoen euro lager ten opzichte van 2025 door:

• lagere baten, doordat er voor de dekking van de kosten in het kader van het klimaatakkoord tot en met 2025 middelen beschikbaar waren gesteld door het Rijk (5 miljoen euro);
• lagere baten, doordat er in 2025 een subsidie beschikbaar was voor het project Richting energieneutraal Kennispark Twente - haalbaarheidsfase (50.000 euro);
• hogere baten, doordat de subsidie Smart Energyhub Marssteden in 2026 hoger uitvalt dan in 2025 (210.000 euro).

Ontwikkeling meerjarenbegroting

Het Rijk heeft een beschikking afgegeven voor de dekking van de kosten in het kader van het klimaatakkoord tot en met 2025. Er is al een toezegging gedaan dat ook voor de periode tot en met 2030 geld beschikbaar gesteld wordt. Dit verklaart het grote verschil tussen 2025 en verder.

 

Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving

Lasten
De lasten in 2026 zijn in totaal 412.000 euro lager ten opzichte van 2025 door:

• lagere bijdrage vanuit het rijk voor de Controle op Handhaving van energielabel C kantoren (17.000 euro);
• lagere structurele lasten correctie op prijscompensatie aan de verbonden partij Omgevingsdienst Twente (14.000 euro);
• hogere structurele lasten verbonden partij Omgevingsdienst Twente (250.000 euro). Met de inwerkingtreding van Omgevingswet diende de productendienstencatalogus (PDC) van de Omgevingsdienst Twente te worden aangepast. Onder andere het begrip inrichting bestaat niet meer. In de Omgevingswet wordt gewerkt met het begrip milieu belastende activiteit (mba). Ook de kengetallen van de productendienstencatalogus zijn geactualiseerd en leiden tot stijging van de kosten. Daarnaast is de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan het sociaal plan (ca 70.000 euro) niet opgenomen in onze eigen begroting. gemeenten (zomernota 2025 knelpunt nr. 28);
• hogere lasten voor loon- en prijscompensatie (254.000 euro);
• lagere incidentele lasten door het wegvallen van dekking voor de omgevingswet vanuit het Rijk (556.000 euro, meicirculaire 2025);
• hogere structurele lasten voor het Digitaal Stelsel Omgevingswet (168.000 euro). Het Stelsel is een toepassing die landelijk opgelegd wordt voor alle gemeenten (zomernota 2025 knelpunt nr. 30);
• hogere lasten voor 1 planjurist om te voorkomen dat een lagere productie leidt tot vermindering van dienstverlening aan onze inwoners. Dit is nodig omdat juridische regels uit het Omgevingsplan moeten worden vertaald naar toepasbare regels voor het omgevingsloket (120.000 euro);
• lagere lasten voor het onderdeel meldpunt Slecht Verhuurderschap dat valt onder de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur dat structureel is maar jaarlijks daalt (24.000 euro);
• lagere lasten door geen onttrekking in 2026 uit de reserve Implementatie WKB en de reserve Implementatie Omgevingswet (400.000 euro);
• lagere lasten door incidentele kosten voor de BOPA Rutbeek en Military ( zie ook de bate) (75.000 euro);
• lagere lasten door het inzetten planschadebudget als van dekkingsmaatregel 40 inleveren planschadebudget uit de zomernota 2025 (50.000 euro);
• lagere lasten door het anders inrichten en deels outsourcen van Bestuurlijke Boetes conform zomernota 2025 onderdeel organisatie ontwikkeling (100.000 euro);
• hogere lasten door nieuwe kostendekkendheid berekening (32.000 euro).

Baten

De baten in 2026 zijn in totaal 208.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• het toekennen van loon- en prijscompensatie bij Vergunnen (71.000 euro hoger);
• de "bestuurlijke boete" voor overlast in in de openbare ruimte vanaf 2026 te begroten die officieel is ingevoerd op 1 januari 2021 conform zomernota 2025 onderdeel organisatie ontwikkeling (100.000 hoger);
• extra (leges)opbrengsten op milieutaken (Milieuleges dekkingsmaatregel lokale belastingen zomernota 2025) van de Omgevingsdienst Twente (ODT) (80.000 euro hoger);
• verlaging incidenteel bijdrage 2025 voor kosten BOPA voor het rutbeek en de military (75.000 euro lager);
• verhoging van nieuwe kostendekkendheid berekening (32.000 euro hoger).

 

Onttrekking reserves

In 2026 is de onttrekking aan de reserve implementatie WKB en reserve implementatie Omgevingswet nog niet begroot omdat nu dat nog niet in te schatten is. In 2025 is het totaal begroot in de Tussenrapportage 2025 voor 400.000 euro.

 

Ontwikkelingen meerjarig

Dekkingsmaatregel 6. Verhogen leges tot maximaal 100% kostendekkend uit de zomernota 2025 gaat in vanaf 2027. De huidige afspraak is dat binnen Vergunnen (dus excl. dienstverlening) een kostendekkendheid wordt nagestreefd van 100%. Dit is ook het geval voor de begroting 2025 en 2026. Kijken we echter naar de totale legesverordening, dan zien we nog ruimte (550.000 euro).

 

Stedelijke ontwikkeling

 

Lasten

De lasten in 2026 zijn in totaal 644.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• lagere lasten doordat er in 2025 incidenteel middelen beschikbaar waren gesteld voor de kosten van het uitvoeren van de urgentieverordening (100.000 euro);
• lagere lasten doordat de kosten met betrekking tot de specifieke uitkering Aanpak Energiearmoede in 2026 lager zijn dan in 2025 (227.000 euro);
• lagere lasten doordat de kosten voor de rechtmatigheidsverantwoording eenmalig waren voor 2025 (50.000 euro);
• lagere lasten, doordat de kosten met betrekking tot de specifieke uitkering  Lokale aanpak isolatie in 2026 lager uitvallen (1,32 miljoen euro);
• lagere lasten, doordat het Rijk in 2025 incidenteel middelen beschikbaar had gesteld voor de landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (20.000 euro);
• lagere lasten door het verminderen van het uitvoeringsbudget Gebiedsgerichte aanpak landelijk gebied als onderdeel van de dekkingsmaatregelen uit de zomernota 2025 (200.000 euro);
• hogere lasten voor het project Volkshuisvestingsfonds Twekkelerveld (728.000 euro);
• hogere lasten voor het project Volkshuisvestingsfonds Hanenberglanden (1,67 miljoen euro);
• hogere lasten, doordat er bij de Zomernota 2025 middelen beschikbaar zijn gesteld voor de kosten die gemoeid zijn met de applicatie Totallink (115.000 euro);
• hogere lasten voor loon- en prijscompensatie (48.000 euro).

Baten

De baten in 2026 zijn in totaal 851.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• lagere baten, doordat de baten met betrekking tot de specifieke uitkering Aanpak Energiearmoede in 2026 lager zijn dan in 2025 (227.000 euro);
• lagere baten, doordat de baten met betrekking tot de specifieke uitkering Lokale aanpak isolatie in 2026 lager zijn dan in 2025 (1,32 miljoen euro);
• hogere baten voor het project Volkshuisvestingsfonds Hanenberglanden (1,67 miljoen euro);
• hogere baten voor het project Volkshuisvestingsfonds Twekkelerveld (728.000 euro);
• hogere baten voor het project Volkshuisvestingsfonds Hanenberglanden (1,67 miljoen euro).

Reserve

De kosten met betrekking tot de urgentieverordening (100.000 euro) en de rechtmatigheidsverantwoording (50.000 euro) zijn bij de jaarrekening 2024 als bestemmingsvoorstel beschikbaar gekomen voor het jaar 2025. Dit verklaart waarom er in 2025 een bedrag van 150.000 euro is onttrokken aan de reserve.

 

Ontwikkelingen meerjarig

De verschillen in zowel de lasten als de baten vanaf 2027 worden veroorzaakt door de specifieke uitkeringen Aanpak energiearmoede, Lokale aanpak isolatie, Volkshuisvestingsfonds Twekkelerveld en Hanenberglanden. Dit zijn lopende regelingen waarvan de lasten en baten per jaar verschillend zijn.

 

Grondbedrijf

 

Lasten

De lasten zijn in 2026 12,6 miljoen euro lager dan in 2025. Dit wordt veroorzaakt doordat in 2026 minder kosten in het MPG worden verwacht dan in 2025. Dit betreffen bijna alle projecten, maar vooral de grondexploitatie van Centrumkwadraat Molenstraat-Zuid. In de grondexploitaties van Eschmarkerveld en Kennispark worden juist meer kosten verwacht in 2026 dan in 2025.

 

Baten

De baten zijn in 2026 11,7 miljoen euro lager dan in 2025 en dat wordt bijna volledig veroorzaakt door de mutatie in de boekwaarde van de voorraad grondpositie. Op projectniveau is sprake van verschillende mutaties. Zo zijn de baten in de grondexploitatieprojecten Eschmarkeveld, Centrumkwadraat Molenstraat Zuid, Versnelling Cromhoff, Oostkrans-Usseler Mors en Topsportcampus Diekman hoger in 2026, en zijn de begrote baten van de grondexploitaties Brunink, Leuriks-Oost, Velve-kleine bouwplannen en Kennispark en de verkoop van overige gronden en de baten van de particulieren grondexploitaties in 2026 lager dan in 2025.

 

Reserve

De dotaties aan de reserves zijn in 2026 439.000 euro lager dan in 2025 door 237.000 euro lagere dotatie aan de reserve grondbedrijf door lagere erfpacht en lagere bijdrage vanuit mobiliteit en 202.000 euro lagere dotatie aan de reserve gebiedsontwikkeling.

De onttrekkingen uit de reserves zijn in 2026 1,3 miljoen euro lager dan in 2025 door minder begrote dekking uit de reserve grondbedrijf voor het afboeken van strategische aankopen.

 

Ontwikkelingen meerjarig

Tot en met 2029 nemen zowel de lasten als de baten verder af als gevolg van minder begrote projectactiviteiten in de grondexploitaties.

 

Locatieontwikkeling

 

Lasten

De lasten zijn in 2026 2,5 miljoen euro hoger dan in 2025 en dat wordt grotendeels veroorzaakt door de subsidieverstrekking ten behoeve van de versnelling van de sociale woningbouw.

 

Baten

De baten zijn in 2026 182.000 euro hoger dan in 2025 en dat wordt veroorzaakt door een ontvangen subsidie ten behoeve van sociale woningbouw.

 

Reserve

De onttrekkingen zijn in 2026 2,3 miljoen euro hoger dan in 2025 en dat wordt veroorzaakt door een hogere onttrekking in 2026 ten behoeve van de subsidie voor versnelling sociale woningbouw.

De stortingen zijn in 2026 155.000 euro hoger dan in 2025 en dat wordt veroorzaakt door hogere dekking voor de reserve grondbedrijf vanuit de strategische investering agenda voor strategische aankopen.

 

Ontwikkelingen meerjarig

In 2027 vervallen de eenmalige mutaties met betrekking tot de versnelling van de sociale woningbouw en daarna blijven de saldi vrij constant.

 

Parkeerbeheer

Zie bijlage 6.6

 

Verkeersinfrastructuur en beleid

De cijfers zijn gebaseerd op de projecten waarvoor de gemeenteraad tot begrotingsjaar 2026 middelen beschikbaar heeft gesteld op basis van de raadsvoorstellen "aanvraag budget mobiliteitsprojecten en meerjarige doorkijk".

De toekenning van budget voor nieuwe projecten voor 2026 e.v. vindt plaats via een separaat raadsvoorstel in de loop van het jaar, niet bij vaststelling van de Gemeentebegroting.

 

Lasten

Het verschil (3,6 miljoen euro) in de lasten tussen de begrotingsjaren 2026 en 2025 wordt veroorzaakt door:

• ophoging budget doorbelaste loonkosten (15.000 euro);
• ophoging budget kapitaallasten (176.000 euro);
• ophoging budget interne verrekeningen (3.375.000 euro);
• ophoging budget voor materiële uitgaven (32.000 euro).

Reserve

In 2026 wordt een bedrag van 2,6 miljoen euro gedoteerd aan de reserve mobiliteit (0,1 miljoen euro lager dan in 2025). Daarnaast wordt een bedrag van 5,2 miljoen euro onttrokken aan de reserve mobiliteit (3,375 miljoen euro hoger dan in 2025).

 

Ontwikkeling meerjarenbegroting

Door de gemeenteraad is in de zomernota 2021 besloten structureel budget toe te voegen aan het product verkeersinfrastructuur en beleid op basis van de vastgestelde mobiliteitsvisie en fietsvisie. Dit is een oplopende reeks van 1.180.000 euro in 2022 tot 1.795.000 euro in 2025 en verdere jaren. In de zomernota 2023 is 500.000 euro budget toegevoegd voor verkeersveiligheid voor de jaren 2024 tot en met 2027.

 

Beheer en Onderhoud Openbare ruimte

Dit product is opgebouwd uit meerdere deelproducten. Hieronder per deelproduct de toelichting op de afwijkingen indien het verschil per deelproduct groter is dan 100.000 euro of 5%.

 

Beheer Wegen

 

Lasten

De lasten in 2026 zijn in totaal 617.000 euro lager ten opzichte van 2025 door:

• hogere lasten voor loon- en prijscompensatie (174.000 euro);
• hogere lasten door loon- en prijsstijgingen. Op basis van de CBS grond-, weg en waterbouw (GWW) is berekend wat de werkelijke prijsstijgingen zijn in de markt van 1 januari 2020 t/m 2025 (1.130.000 euro), het effect in 2026 is 100.000 euro;
• hogere lasten voor digitale verkeersborden (50.000 euro);
• lagere lasten door kabels en leidingen (380.000 euro) abusievelijk incidenteel begroot in 2025;
• lagere lasten door besparingen op inkoop vanaf 2026 (365.000 euro);
• lagere lasten voor onderhoud sloten en duikers door verplaatsing naar het product riolering vanaf 2026 (185.000 euro);
• lagere lasten voor areaaluitbreiding vanaf 2026 (26.000 euro).

 

Baten

De baten in 2026 zijn in totaal 368.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• hogere baten door kabels en leidingen (380.000 euro) abusievelijk incidenteel begroot in 2025;
• lagere baten voor loon- en prijscompensatie (12.000 euro).

Stadsdeelbeheer

 

Lasten

De lasten in 2026 zijn in totaal 373.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• hogere lasten door loon- en prijscompensatie (408.000 euro);
• hogere lasten voor areaaluitbreiding (359.000 euro);
• hogere lasten door loon- en prijscompensatie voor Onderhoud Enschede (171.000 euro);
• hogere lasten om te voldoen aan het warenbesluit attractie- en speeltoestellen (75.000 euro);
• lagere lasten voor de aanpak van de eikenprocessierups (300.000 euro);
• lagere lasten voor het project gezonde buurten in 2026 omdat het eenmalige kosten waren in 2025 (210.000 euro);
• lagere lasten m.b.t. het Groenambitieplan (106.000 euro);
• lagere lasten door overige kleine aanpassingen (24.000 euro).

 

Reserves

 

Beleid en uitvoering milieu bodem

 

Lasten

De lasten zijn in 2026 in totaal 795.000 euro lager ten opzichte van 2025 door:

• lagere lasten 554.000 euro voor bodemsanering in 2026;
• lagere lasten 330.000 euro in te zetten voor de lopende zaken vanuit het werkprogramma aan de bodem- en ondergrondtaken gerelateerde uitvoering voor 2025;
• hogere lasten 50.000 euro knelpunt 23 zomernota 2025 vanwege extra werklast vanuit Omgevingswet/ CROW 400;
• hogere lasten overig 35.000 euro.

Baten

De baten zijn in 2026 in totaal 554.000 euro lager ten opzichte van 2025 door:

• lagere benodigde bijdrage in lasten vanuit middelen specifieke uitkering bodemsanering voor 2026 ten opzichte van 2025.

Onttrekking reserves

De onttrekkingen in 2026 zijn in totaal 330.000 euro lager ten opzichte van 2025 door:

• incidenteel 330.000 euro in te zetten voor de lopende zaken vanuit het werkprogramma aan de bodem- en ondergrondtaken gerelateerde uitvoering voor 2025.

 

Openbare verlichting        

De lasten zijn in 2026 in totaal 193.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door: 

• lagere lasten (46.000 euro) door energiesparing van conventionele naar ledlamp;
• hogere lasten, doordat er in 2025 een storting heeft plaats gevonden in de reserve kapitaallasten (200.000 euro);
• hogere overige lasten (39.000 euro).

 

Reserve

De storting in de reserve kapitaallasten in 2025 van 200.000 euro verklaart het verschil ten opzichte van het jaar 2026. Ook de komende jaren zullen er nog stortingen in de reserve plaats vinden, maar die zijn nu nog niet begroot. De hoogte van de stortingen moet nog bepaald worden. 

 

Reclame openbare terreinen

 

Baten

De baten zijn in 2026 in totaal 170.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• hogere baten 150.000 euro dekkingsmaatregel zomernota 2025  digitale reclame toestaan in abri's die daarvoor geschikt zijn;
• hogere baten 20.000 euro indexering.

 

Riolering

De budgetten zijn gebaseerd op het door de Raad vastgestelde Water- en Klimaatadaptatieplan Gemeente Enschede 2022-2026 en door College vastgestelde Actualisatie Water- en Klimaatadaptatieplan 2022-2026. De belangrijkste wijzigingen in 2026 ten opzichte van 2025 is het verhogen van de rioolheffing met 3,1% in plaats van 0% in 2025.

 

Afvalstoffen

In de vergadering van 18 april 2016 heeft de raad besloten om per 2017 over te gaan tot de invoering van tariefdifferentiatie. Als vervolgstap is in de vergadering van 5 november 2019 door de raad besloten tot de invoering van het keuzemodel bij laagbouw en invoering van inzameling GFE bij hoogbouw per 2021. 

 

Lasten

De lasten zijn in totaal 577.000 euro hoger ten opzicht van 2025 door:

• hogere lasten voor interne gemeentelijke doorrekeningen (109.000 euro);
• hogere materiele uitgaven door LPC en indexaties (468.000 euro).

 

Baten

De baten zijn 568.000 euro hoger ten opzichte van 2025 door:

• lagere baten door diverse hogere en lagere vergoedingen afvalstromen (per saldo 79.000 euro);
• hogere afvalstoffenheffing (511.000 euro);
• hogere baten overig (136.000 euro).

 

Versterken Economische Structuur

 

Lasten

De lasten in 2026 zijn in totaal 347.000 euro lager ten opzichte van 2025. De oorzaken hiervoor zijn :

• hogere lasten door prijscompensatie samenwerkingspartners en VES budgetten (196.000 euro)
• lagere lasten door verlaging budget Actieplan binnenstad (393.000 euro)
• lagere lasten door verlaging subsidie Museumbuurtspoorweg (76.000 euro)
• hogere lasten verhoging exploitatiebijdrage Twente Airport (41.000 euro)
• lagere lasten door verlaging bijdragen aan Next Tech Twente (115.000 euro)

Baten

De baten in 2026 zijn in totaal 2,599 miljoen euro lager ten opzichte van 2025. De oorzaak hiervoor is:

• lagere baten in 2026 bij liquidatie belang in RBT XL bedrijvenpark. De boekwinst is verschoven van 2025 naar 2026 en wordt in 2026 direct rechtstreeks toegevoegd aan de algemene reserve. (2,5 miljoen euro)
• lagere baten door verlaging bijdragen van Next Tech Twente (99.000 euro)

Reserve

De vrijval uit reserves ligt in 2026 per saldo 555.000 euro hoger ten opzichte van 2025. De oorzaak hiervoor is:

• In 2026 is er een onttrekking begroot uit de reserve flankerend beleid ten behoeve van het Actieplan Binnenstad. Een verschil van 555.000 euro.

 

Ontwikkeling meerjarig

In de zomernota van 2022 zijn extra tijdelijke middelen voor Actieplan Binnenstad beschikbaar tot en met 2025. In 2026 wordt dit deels opgevangen uit de reserve flankerend beleid. Vanaf 2027 vallen deze extra incidentele middelen volledig weg waardoor het budget circa 1 miljoen lager wordt.

 

Samenleving en bestuur

Toelichting

 

Publieksdienstverlening

De lasten van het product publieksdienstverlening stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 met 521.000 euro.

 

Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• vervallen van incidenteel budget voor implementatiekosten voor het voorkomen van identiteit- en documentfraude (15.000 euro);
• hogere lasten voor loon- en prijscompensatie (114.000 euro);
• hogere lasten vanwege verhoogde vraag naar de legesproducten (422.000 euro). Hier staan hogere legesopbrengsten tegenover (zie baten), per saldo is dit neutraal.

De baten van het product publieksdienstverlening stijgen in 2026 t.o.v. 2025 met 422.000 euro.

 

Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkeling:

• hogere baten vanwege verhoogde omzet op legesproducten (422.000 euro).

 

Verkiezingen

De lasten van het product verkiezingen stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 met 364.000 euro.

 

Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten voor prijs- en looncompensatie (8.162 euro)
• hogere lasten vanwege het toekennen van een incidenteel knelpunt 34 in de zomernota 2025 (450.000 euro)
• lagere lasten vanwege de dekkingsmaatregel 32 in de zomernota 2025 (14.000 euro);
• lagere lasten vanwege de dekkingsmaatregel 37 in de zomernota 2025 (80.000 euro);

 

College van B&W

De lasten van het product college van B&W stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 met 29.000 euro door het toekennen van loon- en prijscompensatie.

 

Ondersteuning College van B&W en directie

De lasten van het product college van B&W en directie dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 910.000 euro

Deze dalingwordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• Lagere lasten van 1.000.000 euro als gevolg van een incidenteel budget in 2025 voor de viering van 700 jaar Enschede.
• Hogere lasten van 90.000 euro als gevolg van loon- en prijscompensatie.

 

Raad en commissies

De lasten van het product raad en commissies stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 met 57.000 euro.

Deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• Hogere lasten van 50.000 euro als gevolg van loon- en prijscompensatie.
• Hogere lasten van 7.000 euro als gevolg van de inzet van de reserve nog uit te voeren werkzaamheden. In de tussenrapportage 2025 is besloten om voor de jaren 2025 (43.000 euro) en 2026 (50.000 euro) conform de verdeling van de commissie Enschede Akkoord het restant van de reserve in te zetten voor onder ander het verbeteren van de vergaderfaciliteiten voor de raad.

 

Bezwaar en Beroep

Er zijn geen afwijkingen op het product Bezwaar en Beroep.

 

Klachtencommissariaat

De lasten van het product klachtencommissariaat stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 met 6.000 euro door het toekennen van loon- en prijscompensatie.

 

Stadsdeelsgewijs werken

De lasten van het product Stadsdeelsgewijs werken dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 374.000 euro.

 

De oorzaken hiervoor zijn:

• Lagere lasten als gevolg van het BOB-traject (zomernota 2025): de maatregel ‘Participatieteam financieren uit projectbudgetten i.p.v. AD budget’ is doorgevoerd. Hierdoor vallen de lasten vanaf 2026 250.000 euro lager uit ten opzichte van 2025
• Lagere lasten voor de wijkbudgetten: als gevolg van het amendement ‘wijkbudgetten ook vanaf 2018 op peil houden’ is 246.000 euro van de onderbesteding in 2024 aangewend voor de wijkbudgetten van 2025. Hierdoor vallen de lasten in 2026 lager uit ten opzichte van 2025.
• Hogere lasten door toekenning van loon- en prijscompensatie (86.000 euro);
• Hogere lasten bij het product Stadsdeelsgewijs werken (36.000 euro) doordat de incidentele interne bijdrage, zijn vervallen, inzake het Makelpunt;

Regionale samenwerking 

De lasten van het product regionale samenwerking dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 146.000 euro.

• Door een herverdeling van de gelden voor de verbonden partij Samen Twente dalen de lasten bij het product regionale samenwerking met 155.000 euro.
• Hogere lasten van 9.000 euro als gevolg van de toekenning van loon- en prijscompensatie. 

Openbare Orde en Veiligheid

De lasten van het product Openbare Orde en Veiligheid dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 1.294.000 euro.

De oorzaken hiervoor zijn:

• Lagere lasten van 115.000 euro als gevolg van het BOB-traject (zomernota 2025) betreffende de maatregel adviseur veiligheid. 
• Lagere lasten van 778.000 euro als gevolg van het vervallen van de rijksbijdrage van het ministerie voor het project Preventie en gezag. Op dit moment is er een nieuwe aanvraag gedaan voor de komende 4 jaar (2026-20230)
• Lagere lasten van 385.000 euro voor de bijdrage aan de verbonden partij Veiligheidsregio
• Hogere lasten als gevolg van toekenning van loon- en prijscompensatie

De baten van het product Openbare Orde en Veiligheid dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 778.000 euro als gevolg van het vervallen van de rijksbijdrage voor de uitvoering van preventie met Gezag. Dit rijksbijdrage eindigt per in juni 2026.

 

Reserves

Reserve wijkbudgetten

In 2025 is ten behoeve van het product Stadsdeelsgewijs werken 246.000 euro onttrokken aan de reserve 'Reserve wijkbudgetten', dit betreft de onderbesteding van de afgelopen jaren dat aangewend werd voor de wijkbudgetten van 2025. Voor 2026 is dit niet voorzien en onder andere afhankelijk van de realisatie in 2025.

 

Reserve Woonoverlast

 

Reserve nog uit te voeren werkzaamheden

In de tussenrapportage is besloten om voor de jaren 2025 en 2026 conform de verdeling van de commissie Enschede Akkoord het restant van de reserve in te zetten voor onder ander het verbeteren van de vergaderfaciliteiten voor de raad.

 

Financiën en organisatie

Toelichting

 

Sport- en wijkaccommodaties

Er zijn geen afwijkingen op het product sport- en wijkaccommodaties.

 

Vastgoedbedrijf

Dit product bestaat uit de budgetten en resultaten van het Vastgoedbedrijf, het onderdeel Enschedees Maatschappelijk Vastgoed (EMV) en het Makelpunt. Het Vastgoedbedrijf is een gesloten systeem waarbij het saldo van baten en lasten conform het vastgoedbeleid wordt verrekend met de egalisatiereserve vastgoed. Hierdoor is doorgaans per saldo het resultaat van het vastgoedbedrijf 0. Uitzonderingen kunnen hierop van toepassing zijn wanneer andere afspraken worden gemaakt (in 2023 bijvoorbeeld ten aanzien van de ijsbaan). De resultaten van EMV en het Makelpunt worden niet verrekend met de egalisatiereserve.

De lasten voor het product 'Vastgoedbedrijf' nemen in 2026 toe met 600.000 euro ten opzichte van 2025 vanwege met name:

• lagere lasten vanwege het vervallen van incidentele bijdragen voor de pilotfase van het Makelpunt (280.000 euro);
• lagere lasten vanwege verschillende kleine mutaties (95.000 euro);
• hogere lasten vanwege hogere stortingen in de onderhoudsvoorziening (930.000 euro).
• hogere lasten vanwege het toekennen van loon- en prijscompensatie op de budgetten van EMV (20.000 euro).

De baten nemen in 2026 toe met 180.000 euro ten opzichte van 2025 vanwege

• verhoging van de huren (90.000 euro);
• verhoging van overige verrekeningen (90.000 euro).

Onderwijsvoorzieningen

De kosten voor onderwijshuisvesting bestaan voor het grootste gedeelte uit kapitaallasten. Ieder jaar worden de feitelijke kapitaallasten begroot en deels gedekt uit de exploitatie en deels uit een onttrekking aan de egalisatiereserve. Vanaf 2021 wordt er uitvoering gegeven aan het door de raad vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting 2021-2055, waarvan komend jaar een herziene versie aan de raad wordt voorgelegd.

 

De lasten dalen in 2026 met 1.565.000 euro ten opzichte van 2025. Dit komt voornamelijk door:

• lagere kapitaallasten vanwege aanpassen afschrijvingstermijn (1.000.000 euro);
• lagere lasten vanwege dekkingsmaatregel 36 in de zomernota (800.000 euro);
• lagere lasten vanwege uitgestelde activeringen (200.000 euro);
• lagere lasten vanwege correcties op verschillende kleine posten zoals huur en verzekering (63.000 euro);
• hogere lasten vanwege bijdragen aan de uitvoering van het IHP (400.000 euro);
• hogere lasten vanwege loon- en prijscompensatie (98.000 euro).

 

De baten stijgen in 2026 met 13.000 euro ten opzichte van 2025.

• hogere baten vanwege loon- en prijscompensatie (23.000 euro);
• lagere baten vanwege minder huuropbrengsten (10.000 euro).

 

Regionale dienstverlening

De lasten stijgen in 2026 met 93.000 euro ten opzichte van 2025. Dit komt voornamelijk door:

• hogere lasten vanwege loon- en prijscompensatie (93.000 euro).

 

Baten stijgen in 2026 met 214.000 euro ten opzichte van 2025.

• hogere baten vanwege loon- en prijscompensatie (380.000 euro);
• lagere baten vanwege vervallen incidentele baten in 2025 (166.000 euro).

 

Bedrijfsvoering

De lasten van het product bedrijfsvoering dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 1.042.000 euro. Dit komt met name door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten door loon- en prijscompensatie (187.000 euro);
• lagere lasten als gevolg van lagere opbrengsten in 2026 (1.230.000 euro).
   

De baten van het product bedrijfsvoering dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 1.230.000 euro. Dit komt als gevolg dat de begroting van de G40 incidenteel is verwerkt, omdat de begroting 2026 van de G40 nog niet formeel is vastgesteld. De gemeente Enschede voert de administratie uit voor de G40 sinds de burgemeester van Enschede de rol als vice-voorzitter van het bestuur op zich heeft genomen. 

 

Gemeentearchief

De lasten van het product gemeentearchief dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 68.000 euro door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten vanwege het toekennen van loon- en prijscompensatie (16.000 euro);
• lagere lasten vanwege het vervallen van de eenmalige onttrekking aan de reserve ten behoeve van archiefachterstanden (50.000 euro);
• lagere lasten vanwege dekkingsmaatregel 37 in de zomernota (34.000 euro).

 

Basisregistratie

Dit product bestaat uit de deelproducten Gemeentelijke Basis Administratie en Basisregistratie vastgoed. De lasten van het product basisregistraties stijgen in 2026 ten op opzichte van 2025 met 83.000 euro door de volgende ontwikkelingen:

• hogere lasten voor loon- en prijscompensatie (50.000 euro);
• hogere lasten vanwege herschikking personele en materiele budgetten naar de juiste producten binnen het cluster Dienstverlening (148.000 euro);
• lagere lasten door vervallen eenmalige middelen voor de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (50.000 euro);
• lagere lasten door vervallen van implementatiebudget voor grootschalige topografische software (65.000 euro).

 

Algemene inkomsten

De lasten van het product algemene inkomsten dalen in 2026 met 2.345.000 euro ten opzichte van 2025. Dit komt voornamelijk door:

• Lagere lasten van 500.000 euro omdat er in 2026 een lagere onderuitputting uit het BTW Compensatiefonds (BCF) is geraamd.
• Lagere lasten in 2025 van 1,8 miljoen door de afdracht van de CAO effecten zoals opgenomen in de tussenrapportage 2025. Deze staan vooralsnog op de concernstelpost voor loon- en prijscompensatie. In 2026 is het saldo van de stelpost nul aangezien deze volledig is ingezet op de verdeling van loon- en prijscompensatie voor dat jaar.

 

Interne Dienstverlening

Interne dienstverlening omvat alle gemeentelijke gecentraliseerde taken voor bedrijfsvoering (onder meer IT, personeelszaken, financiële administratie, huisvesting, facilitaire diensten en inkoop) en het Klanten Contact Centrum. De lasten stijgen in 2026 met 1.304.000 euro ten opzichte van 2025. Dit komt voornamelijk door:

• hogere lasten vanwege het toekennen van loon- en prijscompensatie (1.139.000 euro);
• hogere lasten vanwege het toekennen van verschillende knelpunten in de zomernota, zoals het areaalmodel bedrijfsvoering en lijninrichting zaakgewijswerken voortvloeiend uit project BRIDGE (1.600.000 euro, waarvan 1.000.000 euro incidenteel);
• lagere lasten vanwege verschillende kleinere verschuivingen en aframingen (160.000 euro);
• lagere lasten vanwege verschillende bezuinigingsbijdragen (1.275.000 euro).

 

Baten dalen in 2026 met 307.000 euro ten opzichte van 2025.

• lagere baten vanwege minder onttrekking aan de onderhoudsvoorziening facilitairbedrijf (100.000 euro);
• lagere baten vanwege vervallen opbrengsten op communicatie (110.000 euro);
• lagere baten vanwege vervallen van bijdrage Losser aan project BRIDGE (55.000 euro);
• lagere baten vanwege verschillende kleinere verschuivingen en aframingen (42.000 euro).

 

Algemene uitkering

De baten stijgen met 4,8 miljoen euro in 2026 ten opzichte van 2025 vanwege toevoegingen vanuit de recente circulaires (meicirculaire 2025), zoals ook opgenomen in de Zomernota 2025.

 

Algemene belastingen

De lasten van het product algemene belastingen dalen in 2026 ten opzichte van 2025 met 254.000 euro

• Lagere lasten van 310.000 euro vanwege het toekennen van de taakstelling op de verbonden partij Gemeentelijk belasting kantoor
• Hogere lasten van 56.000 euro als gevolg van het toekennen van loon en prijscompensatie

De baten zijn in 2026 met 3.126.000 euro gestegen als gevolg van actualisatie van de lokale belastingen conform het besluit in de zomernota 2025:

• Hogere baten van 2.500.000 euro als gevolg van inflatiecorrectie Lokale belastingen
• Hogere baten van 545.000 euro als gevolg van hogere realisatie OZB en volumeontwikkeling
• Hogere baten van 80.000 euro door extra opbrengsten op de toeristenbelasting
• Hogere baten vanaf 2027 van 100.000 euro als gevolg van vermakelijkheden retributie

Rente en treasury

Zowel de lasten als de baten stijgen in 2026 ten opzichte van 2025. Er is sprake van een positief saldo omdat er meer baten zijn dan lasten. De lasten stijgen door de hogere verwachte rente. De baten stijgen vanwege de toevoeging van het hogere dividend vanuit de aankoop van aandelen Twence. Voor verdere informatie wordt verwezen naar hoofdstuk 4.4 paragraaf financiering.

 

Reserves

Hieronder wordt een toelichting gegeven op de verschillen die optreden tussen de begrotingsjaren in de mutatie(s) van de reserves. Per saldo nemen de onttrekkingen en stortingen op de reserves af met 6,9 miljoen euro.

De stortingen in de reserves dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 5,8 miljoen euro. Deze daling wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• 6.300.000 euro minder stortingen in de reserve weerstandsvermogen als gevolg van de mutaties van de diverse circulaires. In de zomernota 2025 is er besloten om de mutaties van het lopende jaar gelijk te verrekenen met de algemene reserve en de meerjarige mutaties zijn een onderdeel van het middelenkader;
• 1.088.000 euro meer stortingen in de reserve implementatie wetgeving informatie in verband met de middelen die ter beschikking zijn gesteld voor informatiebeheer/ zaaksgewijs werken op orde;
• 631.000 euro meer aan stortingen in de reserve loon- en prijscompensatie ter dekking voor de toekomstige loon en prijs ontwikkelingen;
• 943.000 euro minder aan stortingen in de reserve ICT als o.a. het gevolg van versaasing van applicaties (corsa) en vervallen eigenaarschap van licenties (horizon) (143.000 euro) en het wegvallen van incidentele storting in de reserve in 2025 (800.000 euro)
• 262.000 euro minder aan stortingen in de reserve werkplekmiddelen vanwege de aanpassing van de vervangingstermijnen voor werkplekapparatuur. Deze middelen zijn nu structureel benodigd voor opvangen van aanpassingen van contracten voor licenties en de invulling van de taakstelling.
• 1.460.000 euro minder stortingen ten behoeve van het cloudprogramma. In 2025 wordt er incidenteel gestort in de reserve ICT/Investeringen Externe activiteiten en vanaf 2026 vindt hier geen storting meer plaats;
• 1.437.000 euro meer stortingen ter dekking van toekomstige kapitaallasten voortvloeiend uit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting;
• 11.000 euro aan minder stortingen ter egalisatie van het gesloten product Vastgoedbedrijf;
• 12.000 euro meer aan stortingen ter egalisatie van kapitaallasten voortvloeiend uit investeringen in werkplekken.

De onttrekkingen aan de reserves dalen in 2026 t.o.v. 2025 met 1,1 miljoen euro. Deze daling veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:

• 50.000 euro minder onttrekking vanwege het vervallen van incidentele middelen ten behoeve van archiefachterstanden;
• 125.000 euro minder onttrekking vanwege het vervallen van de tijdelijke bijdragen voor de pilotfase van het Makelpunt;
• 380.000 euro meer onttrekking ter egalisatie van de kapitaallasten Onderwijshuisvesting en kosten voor incidentele huisvesting;
• 1.000.000 euro meer onttrekking vanwege dekkingsmaatregel 47 in de zomernota;
• 880.000 euro meer onttrekking ter egalisatie van het gesloten product Vastgoedbedrijf;
• 36.000 euro meer onttrekking ter egalisatie van kapitaallasten voortvloeiend uit investeringen in werkplekken;
• 1.088.000 euro meer onttrekking uit de reserve Implementatie wetgeving informatie. Dit betreffen de beschikbaar gestelde middelen van 1 miljoen ten behoeve van informatiebeheer/ zaakgewijs werken worden naar verwachting in 2026 ingezet en dus onttrokken aan de reserve;
• 70.000 euro hogere onttrekking uit de reserve Flankerend beleid in verband met uitgaven ten behoeve van informatie-investeringsprojecten;
• 1.460.000 euro lagere onttrekking uit de reserve ICT/Investering Externe activiteit. In 2025 wordt er incidenteel 1,46 miljoen euro onttrokken uit de reserve ten behoeve van het cloudprogramma. In 2026 zijn nog geen onttrekkingen aan de reserve transitiefonds begroot dit is in afwachting van het verdere migratieplan;
• 100.000 euro lagere onttrekking aan de reserve ICT als gevolg van actualisatie van de vervangingsinvesteringen voor werkplekmiddelen en het rekencentrum;
• 65.000 euro hogere onttrekking uit de reserve softwareapplicaties voor o.a. de implementatie voor het financiële pakket waarvoor in 2025 reeds incidenteel geld beschikbaar is gesteld;
• 110.000 euro lagere onttrekking uit de reserve lopend jaar. Dit betreffen de bestemmingsvoorstellen uit de jaarrekening 2024;
• 1.731.000 euro lagere onttrekking uit de algemene reserve als gevolg van het vastgestelde middelenkader;
• 836.000 euro lagere onttrekking uit de reserve loon- en prijscompensatie als gevolg van een volledig benutte reserve en in 2026 een storting plaatsvind
• 207.000 euro lagere onttrekking uit de reserve investeringsagenda als gevolg van een incidenteel beschikbaar bedrag voor clustering sport.

 

6.5. Subsidies

 

Een subsidie kan alleen worden verstrekt als er een juridische grondslag voor is. De meeste subsidies worden verstrekt op grond van een bijzondere subsidieverordening. De algemene wet bestuursrecht staat ook toe dat een subsidie wordt verstrekt op grond van de begroting. Daarvoor moet de (beoogde) subsidieontvanger met naam en het maximaal beschikbare subsidiebedrag in de begroting zijn opgenomen (Awb, artikel 4:23, lid 3 sub c). Vandaar dat hieronder een specifieke subsidiestaat op het niveau van subsidieontvangers is opgenomen. De subsidiepartijen die zijn genoemd hebben niet automatisch recht op dit bedrag want er moet eerst nog worden voldaan aan andere subsidie eisen, zoals het indienen van een aanvraag met begroting en activiteitenplan.

In de subsidiestaat is te zien dat ten tijde van de begroting een aanzienlijk deel van de beschikbaar zijnde subsidiebudgetten nog niet is gelinkt aan individuele ontvangers maar nog op verzamelsubsidies staan. Dat maakt ook dat op het niveau van individuele subsidieontvangers niet altijd een goed vergelijk tussen 2025 en 2026 mogelijk is. Voor 2025 heeft inmiddels verlening vanuit de verzamelsubsidies plaatsgevonden, maar voor 2026 is dat nog niet gebeurd. Vergelijk over meerdere jaren op het niveau van individuele instellingen is pas echt mogelijk als voor al deze jaren de definitieve toekenning is afgerond.

Ondersteuning Centrumtaken (Wmo)
De middelen Beschermd wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang ontvangt Enschede van het Rijk als zijnde centrumgemeente. Inzet van de middelen vindt plaats in overleg met de regiogemeenten. De middelen worden voor een groot deel ingezet via subsidies.
 
Deze subsidies voor Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang zijn in 2026 onder de diverse "verzamel-subsidies" opgenomen. Na ontvangst van de subsidieaanvragen volgt er een toekenning.
 
Verzamelsubsidies Beschermd Wonen betreffen onder andere: RIBW, Tactus, Leger des Heils, Humanitas Onder Dak Twente, JP van den Bent, Zekere Basis.
 
Verzamelsubsidies Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang betreffen onder andere: Humanitas onder Dak Twente, Jarabee,  Leger des Heils, Surplus, Tactus, Veilig Thuis Twente, Coördinatiecentrum Mensenhandel, Avedan, Kadera, Mediant, Wijkracht, Reclassering Nederland.
 
De taakstellingen efficiency subsidies Vitaal en Sociaal en niet indexeren van subsidies in programmabegroting 2018, samen 825.000 euro, is ingevuld binnen het Enschedse aandeel Wmo-Beschermd Wonen. 

 

Een aantal subsidies zijn programma overstijgend. Deze zijn opgenomen in onderstaande tabel. 

6.6. Meerjaren Prognose Parkeerbeheer

Jaarlijks valt de doorkijk van de Meerjaren Prognose Parkeerbeheer (MPP) samen met de totstandkoming van de gemeentebegroting. De totaal begrote omzet in 2026 bedraagt 16,3  miljoen euro (afgerond).

 

1. Meerjaren Prognose Parkeren 2026

Het product parkeerbeheer laat een positief resultaat zien van 2,9 miljoen euro. Dit resultaat bestaat uit een positief exploitatieresultaat op basis van de Meerjaren Prognose Parkeren (MPP) 2026.

Het positieve resultaat van 2,9 miljoen euro is onderdeel van de algemene middelen.

Het verschil in de lasten van 630.000 euro (hoger) tussen de begrotingsjaren 2026 en 2025 wordt veroorzaakt door:

• lagere kapitaallasten (111.000 euro);
• hogere loonkosten (16.000 euro);
• hogere lasten voor onderhoud (518.000 euro);
• hogere lasten electra (20.000 euro);
• hogere lasten overig (187.000 euro).

Het verschil in de baten van 1.000.000 euro (hoger) tussen de jaren 2026 en 2025 wordt veroorzaakt door:

• hogere opbrengsten voor garage parkeren (592.000 euro);
• hogere opbrengsten voor straat parkeren (412.000 euro).

 

2. Parkeerinkomsten 2026 ev

In de besluitvorming van de parkeervisie zijn de volgende tariefsuitgangspunten opgenomen:

• de tarieven voor vergunningen op straat de komende jaren te verhogen;
• het kortparkeertarief op straat 50 eurocent hoger dan het garagetarief;
• de abonnementstarieven te bevriezen;
• de indexatie van parkeertarieven volgen de inflatieontwikkelingen, met in termen van de Wet Markt en Overheid wordt hierbij de integrale kostprijs doorberekend.

In de zomernota 2025 is besloten extra kortparkeerinkomsten te begroten. Het maximale avond-/nachttarief in de gemeentelijke parkeergarages is vanaf 2026 vastgesteld op 5 euro in plaats van 3 euro. Dit besluit genereert 100.000 euro extra opbrengst vanaf 2026.

Voor 2026 zijn de totale parkeerinkomsten begroot op 16,3 miljoen euro (afgerond).

 

3. Onderhoudsvoorziening parkeren

In 2026 wordt een bedrag van 703.000 euro toegevoegd aan de voorziening en wordt een bedrag van 1.282.000 euro voor (groot) onderhoudswerkzaamheden aan de voorziening onttrokken.

Op basis van contractuele afspraken wordt een deel van de onderhoudskosten en vervangingsinvesteringen in rekening gebracht bij partners.

 

4. Reserve

In het raadsbesluit bij de PB2011-2014 zijn diverse deelreserves parkeren samengevoegd tot de reserve parkeren. Elk van de deelreserves hebben een eigen functie. Voor het opvangen van schommelingen in de parkeerexploitatie is 1.000.000 euro opgenomen.

In 2007 is besloten tot het instellen van de parkeerreserve Roombeek voor toekomstige kosten voor invoering, beheer, exploitatie en handhaving in verband met openbare parkeerregulerende voorzieningen in Roombeek, dit voor een termijn van 15 jaar gerekend vanaf 2011.

In 2022 (en aanvullend in 2025) is besloten tot realisatie van een parkeergebouw als onderdeel van de ontwikkelstrategie innovatiedistrict Hengelosestraat. De exploitatie van het parkeergebouw kent in de eerste jaren exploitatietekorten oplopend tot 2,3 miljoen euro. Deze exploitatietekorten in de eerste jaren worden vervolgens weer gecompenseerd met de positieve exploitatieresultaten in de jaren daarna. De exploitatietekorten worden verevend met de reserve parkeren. De start van de exploitatie van het parkeergebouw Hengelosestraat is voorzien vanaf 2027.

 

5. Parkeren bezoekers MST in de H.J. van Heekgarage.

In het product parkeerbeheer zijn de resultaten (lasten en baten) meegenomen uit de aanpassing van de H.J. van Heekgarage voor het Medisch Spectrum Twente (MST).

 

6. Fiscaliteit

Vanaf 2016 vallen de activiteiten van het parkeerbedrijf onder de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (vpb) voor zover sprake is van een fiscale onderneming. Over de fiscale winst die het parkeerbedrijf maakt met haar ondernemingsactiviteiten dient vennootschapsbelasting betaald te worden. Binnen het parkeerbedrijf is er sprake van uitoefening van overheidsactiviteiten (straat parkeren) en ondernemingsactiviteiten (garage parkeren). Straat parkeren en garage parkeren worden apart getoetst. Over de overheidsactiviteiten is weliswaar sprake van een fiscale onderneming, maar is geen vennootschapsbelasting verschuldigd, omdat een vrijstelling kan worden toegepast.

 

Voor het garage parkeren wordt jaarlijks beoordeeld of sprake is van een fiscale onderneming. Een van de criteria is dat sprake moet zijn van 'winst'. Jaarlijks wordt er zowel op basis van de begroting als op basis van de realisatie een fiscale geactualiseerde winsttoets gedaan voor het garage parkeren.

 

6.7. Aangenomen moties en amendementen

 

Motie 2

Onderzoek naar een Filomena-voorziening in Enschede

Indieners: PvdA Groenlinks, Burger Belangen Enschede, VVD, Christenunie, CDA en Groep Van EK/Woltjer

Draagt het college op:

• Te onderzoeken of en op welke wijze een Filomena-achtige voorziening ook in Enschede kan worden gerealiseerd;
• Daarbij te kijken naar mogelijke samenwerkingspartners, waaronder Kadera (vrouwenopvang), Veilig Thuis Twente, politie, Openbaar Ministerie, woningcorporaties, GGZ, welzijnsorganisaties en ervaringsdeskundigen;
• De financiële, organisatorische en maatschappelijke haalbaarheid van zo’n voorziening te verkennen;
• Op zoek te gaan naar (landelijke) middelen om een Filomena voorziening in Enschede mogelijk te maken
• En de raad voor het tweede kwartaal van 2026 te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek en eventuele vervolgstappen;

Motie 3

Meer ambitie voor onze binnenstad

Indiener: CDA

Draagt het college op:

• Vanaf  de nieuwe raadsperiode met meer passende streefcijfers naar de Raad te komen passend bij de ambities van onze binnenstad.

 

 

6.8. Sustainable Development Goals

Sustainable Development Goals: Werelddoelen voor duurzame ontwikkeling

 

Een einde aan extreme armoede, ongelijkheid, onrecht en klimaatverandering. Dat is de kern van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's).

De 193 lidstaten van de Verenigde Naties (VN) hebben deze ontwikkelingsagenda voor 2015 - 2030 vastgesteld. De agenda bestaat uit 17 doelen. Deze SDG's heten voluit de Sustainable Development Goals maar worden vaak afgekort naar SDG's. Zij gelden in alle landen en voor alle mensen. 

De doelen zijn:

1. Uitbannen van alle vormen van (extreme) armoede
2. Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw
3. Gezondheidszorg voor iedereen
4. Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen
5. Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment van vrouwen en meisjes
6. Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen
7. Toegang tot betaalbare en duurzame energie voor iedereen
8. Inclusieve, economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen
9. Infrastructuur voor duurzame industrialisatie
10. Verminderen ongelijkheid binnen en tussen landen
11. Maak steden veilig, veerkrachtig en duurzaam
12. Duurzame consumptie en productie
13. Aanpak klimaatverandering
14. Beschermen en duurzaam gebruik van de oceanen en zeeën
15. Beschermen van ecosystemen, bossen en biodiversiteit
16. Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen
17. Versterken van het mondiaal partnerschap om doelen te bereiken

 

Bron: Sustainable Development Goals: Werelddoelen voor duurzame ontwikkeling | Ontwikkelingssamenwerking | Rijksoverheid.nl

 

6.9. Afkortingenlijst

Afkorting	Definitie
Accres	Het Rijk heeft de hoogte van het gemeentefonds gekoppeld aan de hoogte van de uitgaven van het Rijk. De jaarlijkse groei of daling die volgt uit deze koppeling, noemen we het accres
AD middelen budget Algemene Bijstand LO	Algemene dienst middelen ingezet voor de algemene bijstand, onderdeel levensonderhoud.
ALV	Algemene Ledenvergadering
AOW	Algemene Ouderdomswet (basispensioen)
AVG	Algemene verordening gegevensbescherming
Belastingdruk	Het percentage dat aangeeft hoeveel van ons inkomen we aan belasting betalen
BNG Bank	Bank Nederlandse Gemeente
BOB	Begroting en organisatie in balans’, een traject om de balans te herstellen vanwege toenemen- de werk- en financiële druk op de organisatie.
BOSS	Sociaal Economische Structuurversterking Twente
BRP	Bruto regionaal product
BTW	Belasting over Toegevoegde Waarde, ook wel omzetbelasting genoemd
BTW-compensatiefonds	Wanneer gemeenten taken door anderen laten doen, betalen ze daar BTW over. Daardoor zouden gemeenten ervoor kunnen kiezen taken alleen maar zelf te doen, en niet door anderen. Om dat te voorkomen, kunnen gemeenten die BTW soms terugkrijgen. Dat heeft het Rijk geregeld in het BTW-compensatiefonds
BUIG	Bundeling uitkeringen inkomens gerechtigden
CAO gemeenten	Collectieve Arbeidsovereenkomst voor gemeenten
CBS	Centraal Bureau Statistiek
Centraal Economisch Plan	De jaarlijkse publicatie van het Centraal Planbureau. Daarin staan schattingen en analyses over de economie. De regering gebruikt deze voor het maken van haar economisch beleid.
CEP	Centraal Economisch Plan
CIO	Chief Information Officer
COELO	Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden
CPB	Centraal Planbureau
DCW	Deze Combinatie Werkt (Sociale werkvoorziening Enschede)
Dekkingsmaatregelen	Maatregelen die de gemeente neemt om de uitgaven te kunnen betalen
Dienstverleningsplatform Podium D	Nieuwe/beoogde digitale dienstverleningssoftware
Dimpact	Samenwerkende gemeenten voor softwareontwikkeling
DPIA	Data Protection Impact Assessment
Egalisatiereserve	Een reserve die je maakt om toekomstige kosten uit te kunnen betalen; zo spreid je de kosten over meerdere jaren
Egalisatiereserve loon-prijs	Reserve specifiek om fluctuaties in de kostenontwikkeling van lonen en prijzen op te kunnen vangen
EMU-Saldo	Alle jaarlijkse kosten van kapitaalgoederen die terug te vinden zijn op de begroting. Daarbij gaat het om afschrijvingen, rentekosten, onderhoudskosten, kosten om risico's te dekken en overheadkosten.
E-Suite	Oude digitale dienstverleningssoftware
EU	De Europese Unie
F&O	Programma Financiën en Ondersteuning
fte	Full time equivalent= 1 voltijds formatieplaats (36-urige week)
GALA	Gezond en Aktief Leven Akkoord
GBTwente	Gemeentelijk belastingkantoor Twente
GGD	Gemeentelijke gezondheidsdienst
GFT	Groente-, Fruit- en Tuinafval
GR	Gemeenschappelijke Regeling
Groenambitieplan	Hierin staan de plannen van de gemeente voor natuurbehoud en biodiversiteit
HBO	Hoger beroepsonderwijs
H&S	Huisvesting & Services
I/S	Incidenteel- dan wel Structureel budget
Inclusiviteit	Bij inclusiviteit gaat het om een samenleving waarin alle individuen zich gewaardeerd, gerespecteerd en ondersteund voelen, ongeacht hun achtergrond of persoonlijke kenmerken.
IOAZ	Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk    arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen
IIT	Individuele Inkomenstoeslag
IT Platform Twente	Informatie Technologie Platform Twente
Kapitaallasten	Kosten die je maakt voor gebouwen, terreinen, apparatuur, meubels enz.: rente, afschrijvingskosten, onderhoud
Leges	Kosten die de gemeente rekent voor bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning of het afgeven van een paspoort
LISA	Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen
LKS	Loonkostensubsidie
LPO	Loon- en prijsontwikkeling
LTA	Landelijk Transitiearrangement
Mei- en septembercirculaire	Het Rijk informeert gemeenten met zogenaamde circulaires over de omvang en verdeling van het gemeentefonds. Dat doet zij meestal in mei en september
Middelenkader	Een financieel plan dat de gemeente gebruikt om het beschikbare geld te verdelen en toe te wijzen aan projecten en programma’s
MO	Maatschappelijke opvang
MST	Medisch Spectrum Twente
NDW NIS	Nationaal Dataportaal Wegverkeer Netwerk- en informatiesystemen
Novel-T	Samenwerkingsverband bestaande uit vijf oprichters: Twente Board, UT, Saxion, provincie Overijssel en gemeente Enschede.
Onderuitputting	Hiervan is sprake als budget niet geheel besteed is en er budget over is.
Opschalingskorting	De korting op het gemeentefonds, omdat gemeenten door het werken op grotere schaal (bijv. door fusies) goedkoper zou kunnen werken
OV	Openbaar Vervoer
OZJT	Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente
OZB	Onroerende Zaak Belastingen
P&C	Planning & Control, aanduiding van de cyclus van begroten tot verantwoorden in de gemeente.
PFAS	Poly- en perfluoralkylstoffen
Precariobelasting	Een precariobelasting kan de gemeente heffen voor het plaatsen van voorwerpen onder, op of boven openbare gemeentegrond; voorbeelden zijn: pijpleidingen (onder), caféterras (op) en uithangborden (boven)
Ravijn	Door Rijksbezuinigingen ontstaat een fors gat in de gemeentebegroting vanaf 2026, ook wel ravijnjaar genoemd
RES Twente	Regionale Energiestrategie
Retributies	Een betaling aan de overheid voor een verleende dienst
RIEC	Regionaal Informatie- en expertise centrum
RMC	Retail Management Center
Rutte-IV	Hiermee wordt het vierde kabinet van premier Rutte bedoeld.
S&B	Programma Samenleving en Bestuur
SES	Stichting Enschedese Speeltuinen
SDG	Sustainable Development Goals
SHE	Spoorzone Hengelo – Enschede: Ontwikkelgebied langs het spoor van Hengelo en Enschede
SPUK	Specifieke Uitkering van het Rijk naar gemeenten, veelal voorzien van bestedings- en verantwoordingsvereisten
Stelpost	Een stelpost is een boekhoudkundig begrip. Een stelpost wordt opgenomen in een begroting als de werkelijke kosten nog niet exact bepaald kunnen worden.
SSD	Solid State Disk (registratiesysteem afd. Werk & Inkomen)
SW en Nieuw beschut	Sociale werkvoorziening en nieuw beschut: het gehele stelsel sociale werkvoorzieningsschap van voor (SW) en na (Nieuw beschut) de decentralisaties in 2015 (participatiewet)
t+4	Aanduiding voor het lopende jaar t (2024) en de daaropvolgende jaren 2025 t/m 2028
Tariefparameters	Verschillende elementen die samen de prijs van een product bepalen
Treasury	Het beheren van het geld van een onderneming of organisatie
UT	Universiteit Twente
UWV	Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
VO	Vrouwenopvang (afkorting wordt ook gebruikt voor Voortgezet Onderwijs)
VNG	Vereniging van Nederlandse gemeenten
VRT	Veiligheidsregio Twente
VTT	Veilig Thuis Twente
Warmtetransitie	De overgang van aardgas naar duurzame alternatieven voor koken en het verwarmen van woningen en kraanwater
Weerstandsvermogen	Het vermogen om in te kunnen springen op calamiteiten etc. (via vrije buffers zoals reserves). Bepaald door buffers versus risico’s, aangeduid in weerstandsratio (vuistregel: 1 = voldoende)
WeK	Water- en Klimaatadaptatieplan
WGS	Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening
WKB	Wet Kwaliteitsborging
WMO	Wet Maatschappelijke Ondersteuning
WMEBV	Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer
WO	Wetenschappelijk Onderwijs
WOO	Wet Open Overheid
WOZ	Waardering Onroerende Zaken
WOZ-waarde	Waarde van een pand volgens de wet Waardering Onroerende Zaken, deze waarde wordt gehanteerd voor de diverse belastingen (OZB, inkomsten-, erfbelasting,…)

                                                                    

6.10. Middelenkader Zomernota 2024

 

De integrale tekst van de Zomernota 2025 is terug te lezen op Zomernota 2025.

De aangenomen moties van de Zomernota zijn terug te lezen op de website van de gemeente onder Deel 1 en Deel 2 . 

6.11. UVP Groen en Duurzaamheid Enschede 2026

 

Uitvoeringsplan groen en duurzaam Enschede 2026

Op 7 november 2022 nam de gemeenteraad de motie ‘Duurzaamheid’ aan. Deze roept het college op vanaf 2023 meer en betere informatie in de gemeentebegroting op te nemen over de lasten, baten en investeringen in duurzaamheid. Naar aanleiding daarvan stelde het college voor zowel 2023, 2024 als 2025 een ‘Uitvoeringsplan Groen en Duurzaam Enschede’ vast. 

 

Binnen de strategische opgave Groen en duurzaam Enschede worden de volgende duurzaamheidsthema’s onderscheiden: 

I. biodiversiteit; 

II. circulaire economie; 

III. klimaatadaptatie;  

IV. klimaatmitigatie.

 

Deze bijlage beschrijft waar we ons in 2026 op richten, welke maatregelen we daarvoor treffen, welke kosten daarmee gemoeid zijn en waaruit we die kosten betalen. Bij de realisatie van ons duurzaamheidsbeleid maken we echter ook algemene kosten. Het onderstaande overzicht geeft weer waaruit die bestaan en hoe we die dekken. 

 

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Inzet ondersteunende functies	260.000	260.000	-	-

 

 

I Biodiversiteit

 

Groen en biodiversiteit zijn essentieel voor een gezonde leefomgeving en daarom belangrijk voor de mens. Verlies aan biodiversiteit heeft nadelige gevolgen voor de zekerheid van voedsel en energie, de kwetsbaarheid voor natuurrampen en toegang tot schoon water en grondstoffen.

 

Doelen uit de begroting:

Enschede wordt in de toekomst nog aantrekkelijker, gezonder en leefbaarder door de stad groener en biodiverser te maken. Hiermee bewaren we de balans met de groeiende stedelijke verdichting door bijvoorbeeld de vraag naar woningen, economische ontwikkeling, mobiliteit en energie.

Het doel voor 2050 is ambitieus: “Enschede als één groot groen en biodivers park, voor mens, plant en dier.” Dit betekent dat het groene buitengebied via unieke groene toegangswegen, stadsparken, groene wijken en een vergroende singel naadloos zal overgaan in een sterk vergroende binnenstad. Het streven is een natuurlijk evenwicht waarin plagen zoals de eikenprocessierups en invasieve soorten minder kans krijgen. Dit alles maakt deel uit van het Groenambitieplan Enschede “Enschede één groot groen park".

• We maken een beleidsplan “Kaders voor het beheer, onderhoud en de biodiversiteit openbaar groen” (2027-2030).
• We maken een visie op de stadsparken.
• We maken een masterplan ontwerp voor het Volkspark.

Actie 1: We maken een beleidsplan “Kaders voor het beheer, onderhoud en de biodiversiteit openbaar groen” (2027-2030)

 

Eind 2021 is het Groenambitieplan Enschede vastgesteld. Er is nu een behoefte om deze ambitie verder door te vertalen naar concretere uitvoeringskaders. Ook financieel. Waarmee we ook beter invulling geven aan de Financiële verordening gemeente Enschede. Dat doen we door het groenambitieplan te vertalen naar kaders voor de biodiversiteit en het beheer en onderhoud van het groen in Enschede. Dit plan leggen we eind 2026 ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

 

Actie 2: We maken een visie op de stadsparken

Deze actie was al gepand voor 2025, maar is vanwege het BOB-proces uitgesteld. We maken een groene visie op de parken in Enschede als uitwerking van het Groenambitieplan Enschede. Dit doen we samen met de beheercommissies van de parken en sluiten waar mogelijk aan op bestaande visies en plannen. De visie leggen we eind 2026 voor aan de raad.

Actie 3: We maken een masterplan ontwerp voor het Volkspark

Enschede heeft het eerste en oudste Volkspark van Nederland. Het park is door het vele gebruik versleten, de eenheid is verloren en het park is niet klaar voor nieuwe opgaves zoals het vergroten van de wateropvang en biodiversiteit. We maken een masterplan ontwerp voor de herontwikkeling van het park. Dit zal bestaan uit een voorlopig ontwerp op hoofdlijnen en een bijbehorende investeringsagenda met een logische fasering met de daarbij behorende kostenraming per fase en dekkingsstrategie. Dit masterplan leggen we voor de zomer voor aan de raad.

 

Financiën

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Investeringen vanuit het Groenambitieplan	1.150.000	-	-	1.150.000
Investeren in biodiversiteit	325.000	-	-	325.000
Beleidsinzet	120.000	-	-	120.000
Totaal	1.595.000	-	-	1.595.000

 

 

II Circulaire economie

 

Een circulaire economie is belangrijk omdat grondstoffen schaars zijn. In onze huidige lineaire economie putten we de aarde uit. We gebruiken grondstoffen, maken producten en gooien deze daarna weg. Dit leidt tot verspilling en milieuschade. Daarom moeten we slimmer en zuiniger omgaan met grondstoffen.

De gemeente Enschede wil actief bijdragen aan deze transitie naar een circulaire economie. Onze ambitie is om het gebruik van primaire grondstoffen, zoals metalen, olie en gas, tegen 2030 met 50% te verminderen, in lijn met de Europese en nationale doelstellingen.

 

Met de in dit onderdeel beschreven maatregelen beogen we circulair handelen te bevorderen. We willen echter ook voorkomen dat rigide beleid onze woningbouwambities gaat frustreren. Daarom zal voorafgaand aan de implementatie van de onder 2, 3, 4 en 5 beschreven maatregelen de haalbaarheid nader worden getoetst.

 

Doelen uit de begroting:

• Enschede is in 2050 volledig circulair.
  We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden. 

Gekoppelde acties: 

1. Integreren van een circulaire werkwijze binnen de gemeentelijke organisatie.

2. Opstellen van een Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie.

3. Biobased bouwen.

4. Circulaire Deal Enschede (onderdeel van Industrie en Bedrijvigheid).

5. Communicatiecampagne Groen en Duurzaam Enschede (generiek onderdeel bij UVP).

6. Monitor Circulaire Economie.

 

Actie 1: Integreren van een circulaire werkwijze binnen de gemeentelijke organisatie 

Circulariteit moet de standaard worden in onze inkoop, het beheer van de openbare ruimte en in gebiedsontwikkeling. Hetzelfde geldt voor vergunningverlening, beheer en de samenwerking tussen afdelingen. Binnen de organisatie passen we al steeds vaker circulaire werkwijzen toe; zo houden we rekening met CO2-uitstoot in projecten, nemen we circulariteitseisen op in programma’s van eisen en passen we circulaire principes toe in aanbestedingen en ontwerpen. Dat is een goede basis, maar om echt verschil te maken moeten we circulariteit structureel verankeren in onze manier van werken.

 

Daarom ontwikkelen we duidelijke werkwijzen en toetsingskaders, zodat circulariteit in alle projecten, aanbestedingen, vergunningverlening en handhaving op dezelfde manier wordt toegepast. We investeren in het verder opbouwen van kennis, onder andere via ons Europese Eurocities netwerk en we versterken de samenwerking tussen afdelingen. Daarmee zorgen we er voor dat circulariteit niet iets bijzonders is, maar de norm. Zo dragen we niet alleen bij aan de circulaire economie, maar ondersteunen we ook andere duurzaamheidsdoelen. Daarmee maken we onze organisatie klaar voor een toekomstbestendige stad: met minder afhankelijkheid van primaire grondstoffen en meer grip op grondstoffenschaarste.

 

1.1 Aanjagen van circulaire inkoop 

Circulariteit wordt de norm in al onze aanbestedingen. In stedenbouwkundige plannen, programma’s van eisen en contracten leggen we vast welke circulaire toepassingen we eisen en vertalen we die direct naar gunningscriteria voor marktpartijen. Om dit kracht bij te zetten, stellen we in 2026 een circulaire inkoopspecialist aan. Deze specialist ontwikkelt heldere criteria en toetsingskaders, ondersteunt projectteams bij de toepassing en positioneert de gemeente actief als launching customer. Zo maken we circulair inkopen niet optioneel maar vast onderdeel van onze werkwijze en vertalen we de ambities uit het Manifest en Actieplan MVOI concreet naar de praktijk.

  

1.2  Aanjagen van circulair beheren van de openbare ruimte 

De openbare ruimte in Enschede biedt volop kansen om circulariteit zichtbaar en concreet te maken. Elk jaar gebruiken we grote hoeveelheden materialen voor aanleg, onderhoud en vervanging van infrastructuur. Binnen Stadsdeelbeheer en Stadsingenieurs zijn al belangrijke stappen gezet, zoals het hergebruiken van materialen, het doorrekenen van CO2 in calculaties en het opnemen van circulaire criteria in bestekken. Deze initiatieven zijn waardevol, maar nu nog vaak afhankelijk van losse projecten en niet structureel verankerd in onze werkprocessen. 

 

In 2026 zetten we de stap van pilots naar de nieuwe standaard. We stellen een circulaire economie-expert openbare ruimte aan die circulariteit structureel integreert in ontwerp, calculatie, aanbesteding en beheer. Deze expert ondersteunt projectteams, borgt hergebruikscenario’s en CO2-reductie in plannen en bestekken en ontwikkelt een gemeentelijk materialenpaspoort om vrijkomende materialen systematisch te registreren en opnieuw in te zetten. Zo maken we circulariteit in de openbare ruimte niet langer een uitzondering, maar de nieuwe norm. 

 

1.3 Aanjagen van circulaire gebiedsontwikkeling 

In gebiedsontwikkeling nemen we circulariteit vanaf het begin mee. In stedenbouwkundige plannen, programma’s van eisen en gunningscriteria leggen we vast hoe materialen worden hergebruikt en welke circulaire toepassingen we inzetten, zoals biobased bouwmaterialen. Deze uitgangspunten vertalen we direct naar grondexploitaties, businesscases en overeenkomsten met marktpartijen. Zo wordt circulariteit niet achteraf toegevoegd, maar vormt het vanaf de start de standaard.  

Om dit te borgen, stellen we in 2026 een CE-coördinator gebiedsontwikkeling aan. Deze coordinator verbindt beleid en uitvoering, ondersteunt projectteams bij circulaire vraagstukken en zorgt er voor dat circulaire ontwerpprincipes daadwerkelijk worden toegepast in gemeentelijke gebiedsontwikkelingen. We starten met een pilotlocatie en passen de lessen vervolgens breder toe. Zo ontwikkelen we een structurele werkwijze die leidt tot minder gebruik van primaire grondstoffen, meer hergebruik van materialen en een bredere inzet van circulaire en biobased toepassingen.

 

Actie 2: Opstellen van een Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 

In 2026 stellen we het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie op. Dit programma vertaalt de vijf beleidsinvalshoeken uit het Koersdocument Circulaire Economie naar concrete acties. We pakken onze rol als inkoper, beheerder van de openbare ruimte en partner in gebiedsontwikkeling actief op (zie actie 1). Bij de uitwerking van de invalshoeken starten we op drie prioritaire waardeketens: textiel, biobased bouwmaterialen en elektronica/metalen.  

Via het Europese TEXAD-project zetten we een reparatienetwerk op, sluiten we een convenant met bedrijven en verbeteren we de inzamelstructuur voor textiel. De biobased (land)bouwketen is de afgelopen jaren aangejaagd door de Twentse Bouwboeren (‘van land naar pand’). We onderzoeken of de Stadskas Twente (DCW) zo circulair en biobased mogelijk kan worden verbouwd en kijken daarbij naar Europese financiering en kennis. 

 

Actie 3: Biobased bouwen 

In 2026 maken we biobased bouwen een speerpunt. Samen met de Twentse Bouwboeren versterken we de keten van teelt, lokale verwerking en toepassing van vezelgewassen in de bouw. Daarmee verminderen we het gebruik van primaire grondstoffen, verlagen we de CO2-uitstoot en versterken we de regionale economie. We leggen biobased toepassingen vast in programma’s van eisen, aanbestedingen en gebiedsontwikkeling en treden als gemeente op als launching customer. 

Om dit te realiseren stellen we een projectleider biobased bouwen aan. Deze verbindt en versnelt initiatieven, ontwikkelt toetsingskaders en PvE-criteria voor biobased materialen en zorgt dat deze daadwerkelijk worden toegepast in aanbestedingen en gebiedsontwikkeling.  

 

Actie 4: Circulaire Deal Enschede en ondersteuning bedrijven 

In 2026 starten we de Circulaire Deal Enschede: een samenwerking met woningcorporaties, aannemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties om circulair slopen en hergebruik van materialen de standaard te maken. Voorafgaand aan sloop en renovatie ‘oogsten’ en registreren we materialen in een materialenregister, zodat deze opnieuw kunnen worden toegepast in lokale bouwprojecten. Zo voorkomen we onnodige afvalproductie, benutten we grondstoffen optimaal en verlagen we de CO2-uitstoot. De Circulaire Deal wordt niet als losstaand convenant opgezet, maar geïntegreerd in de bestaande prestatieafspraken met woningcorporaties. Daarmee wordt circulair slopen en hergebruik structureel onderdeel van de gezamenlijke opgave in de stad.  

In 2026 zetten we capaciteit in voor een ketenaanjager voor bedrijven, die als ondersteuning voor circulair ondernemen fungeert. Deze persoon werkt zowel in de binnenstad als op bedrijventerreinen aan het versnellen van de circulaire transitie bij het MKB. Zie ook hoofdstuk industrie en bedrijvigheid, actie 9.

 

Actie 5: Communicatiecampagne Groen en Duurzaam Enschede

In 2026 starten we met een integrale communicatiestrategie voor de volledige strategische opgave Groen en Duurzaam Enschede. Nu communiceren de vier duurzaamheidsopgaven (klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en circulaire economie) elk op hun eigen manier. Dat leidt tot versnippering, gebrek aan herkenbaarheid en te weinig zichtbaarheid bij inwoners, ondernemers en binnen de gemeentelijke organisatie. Zonder samenhangende aanpak missen we de kans om onze gezamenlijke koers naar een toekomstbestendige stad uit te dragen.  

 

Actie 6: Monitor Circulaire Economie voor materiaalstromen en kritieke grondstoffen In 2026 ontwikkelen we een monitor circulaire economie die inzicht geeft in de materiaalstromen en het gebruik van kritieke grondstoffen in Enschede. Met deze monitor meten we de effecten van ons beleid in termen van grondstofgebruik en CO²-reductie. De monitor maakt zichtbaar welke materialen in omloop zijn en welke grondstoffen cruciaal zijn voor de lokale economie. Daarmee kunnen we gericht beleid ontwikkelen om het gebruik van CO2-intensieve materialen, zoals beton en asfalt, terug te dringen en kansen voor hoogwaardig hergebruik te vergroten. 

 

Financiën

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Aanjagen van circulair beheren van de openbare ruimte	200.000	200.000	-	-
Aanjagen van circulaire gebiedsontwikkeling	200.000	200.000	-	-
Biobased bouwen	150.000	150.000	-	-
Monitor Circulaire Economie	30.000	30.000	-	-
Beleidsinzet	120.000	120.000	-	-
Totaal	900.00	900.00	-	-

 

 

III Klimaatadaptatie

 

Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker extreem weer, met wateroverlast, hittestress en droogte tot gevolg. Dit brengt risico’s met zich mee voor onze leefbaarheid, economie, gezondheid en veiligheid. Ons Water- en Klimaatadaptatieplan 2022-2026, "Verder bouwen aan een groen-blauw Enschede" (WeK), beschrijft hoe we Enschede weerbaarder willen maken tegen deze risico's. Focus op verantwoord waterbeheer, vergroening en het herstel van het natuurlijke evenwicht. In 2026 gaan we verder met projecten zoals de Zuiderspoorbeek, GroenBlauw Glanerbrug en GroenBlauw Stadsveld. Deze projecten helpen ons om water beter vast te houden, op te slaan en af te voeren en ze verbeteren de leefbaarheid van de stad. 

• Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 
• De omgeving is aangepast op de klimaatverandering 

Gekoppelde acties: 

• Versnellen aanpak wateroverlast Pathmos - Stadsveld.
• Opstellen van regels op gebied van afval-, grond- en regenwater.
• Uitvoering projecten om de hemelwater- en grondwateroverlast aan te pakken.
• Verhogen klimaatlabel bij herinrichtingen van straten en pleinen.
• Onderzoek naar alternatieven voor het opleggen van riool- en waterzorgheffing.
• Opstellen groenblauwe structuurplannen.
• Voorbereiding Water- en Klimaatadaptatieplan 2028-2032.

Actie 1: Versnellen aanpak wateroverlast Pathmos - Stadsveld 

In 2025 is besloten om de aanpak van wateroverlast in Pathmos en Stadsveld versneld uit te voeren. Er is geconcludeerd dat ingrijpende maatregelen op veel plekken in de stad noodzakelijk zijn. Eerder hebben we al de stadsbeek aangelegd en in 2025 zijn we gestart met maatregelen in de Thomas de Keyserstraat. Deze ronden we in 2026 af. Daarnaast starten we met de voorbereiding van maatregelen tegen wateroverlast op verschillende andere plekken in de stad.  

 

Actie 2: Opstellen van regels op gebied van afval-, grond- en regenwater   

Om de doelstellingen van het Water- en Klimaatadaptatieplan te realiseren, voegen we extra regels toe aan het Omgevingsplan. Om wateroverlast te beperken bepalen deze regels onder anderen de hoogte van het vloerpeil en de waterberging bij nieuwbouwwoningen. Daarnaast voegen we regels toe voor het beheer van hemelwater, grondwater en afvalwater.  

 

Actie 3: Uitvoering projecten om grond- en hemelwateroverlast aan te pakken   

In het WeK is bepaald welke risico’s voor wateroverlast, droogte en hittestress acceptabel zijn. De meeste gebieden met ‘zeer hoog risico’ zijn al aangepakt. Tussen nu en 2050 nemen we elk jaar maatregelen op plekken met ‘hoog’ risico, uitgevoerd via “groenblauwe” projecten.  

 

Actie 4: Verhogen klimaatlabel bij herinrichtingen van straten en pleinen   

Bij alle herstructureringsprojecten in de openbare ruimte wordt onderzocht waar extra waterberging en groen nodig is, Het streven is om zoveel mogelijk aan te sluiten bij het natuurlijke systeem door de sponswerking van de bodem te verbeteren. Bijvoorbeeld door verharding te verminderen en groen toe te voegen.   

 

Actie 5: Onderzoek naar alternatieven voor de riool- en waterzorgheffing 

Iedere inwoner van Enschede betaalt riool- en waterzorgheffing. Deze heffing dekt de kosten voor onze zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Momenteel is riool- en waterzorgheffing gebaseerd op de hoeveelheid afvalwater die per perceel wordt geloosd. We onderzoeken andere manieren om de riool- en waterzorgheffing op te leggen en gaan daarover in gesprek met de raad.  

 

Actie 6: Opstellen groenblauwe structuurplannen   

De komende jaren stellen we groenblauwe structuurplannen op om Enschede in 2050 tot een groene, leefbare en klimaatrobuuste stad te maken. We onderzoeken groene structuren, zoals bomenlanen, blauwe structuren, zoals beken en groen/blauwe structuren, zoals wadistructuren. Deze plannen laten zien hoe deze structuren er over dertig jaar uit zullen zien. Momenteel werken we aan drie plannen: Varvik/Diekman, Centrum en Noord-West.  

 

Actie 7: Voorbereiding Water- en Klimaatadaptatieplan 2028-2032 

In 2025 is besloten om het huidige WeK 2022-2026 met 1 jaar te verlengen. Dat betekent dat we vanaf 2028 een nieuw WeK nodig hebben. Omdat de voorbereiding van dit plan veel tijd vraagt, starten we hiermee al in 2026. Net als in het huidige WeK zetten we in op leefbaarheid, economie, gezondheid en veiligheid, en kijken we samen met de raad welke ambities en doelstellingen we hiervoor hebben. Vervolgens bepalen we welke maatregelen daarvoor nodig zijn en bepalen we het effect op de ontwikkeling van de riool- en waterzorgheffing. 

 

 

Financiën   

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Uitvoering groenblauwe projecten	17.485.000	-	-	17.485.000

 

 

IV Klimaatmitigatie

 

In het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015 is afgesproken dat de opwarming van de aarde wordt beperkt tot minder dan twee graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Het streven is echter om de opwarming beperkt te houden tot anderhalve graad. 

 

De Nederlandse aanpak bij deze opgave is gebaseerd op vijf pijlers, te weten:  

 

A. Gebouwde omgeving

B. Industrie en bedrijvigheid 

C. Landbouw en landgebruik

D. Mobiliteit

E. Elektriciteit 

 

A. Gebouwde omgeving

In Enschede telt de gebouwde omgeving bijna 75.000 woningen en meer dan 11.000 andere gebouwen, zoals scholen, kantoren, winkels en bedrijven. Onze uitdaging is om deze vaak matig geïsoleerde en aardgasgestookte panden om te vormen tot goed geïsoleerde gebouwen die we verwarmen met duurzame warmte en van schone elektriciteit voorzien of zelfs zelf opwekken. 

 

Doelen uit de begroting: 

• CO2-uitstoot verlagen: vermindering van de CO2-uitstoot door energiebesparing te bevorderen en hernieuwbare energie op te wekken.
• Aardgasvrij maken: eliminering van aardgasgebruik door woningen en bedrijven om te schakelen naar aardgasvrije oplossingen.
• Veilige en gezonde wijken: creëren van veilige, gezonde en leefbare wijken en buurten voor iedereen.

Gekoppelde acties:

1. Ondersteuning bij energiebesparende maatregelen en verkleinen van energiearmoede vanuit het Energieloket.
2. Opstellen warmteprogramma.
3. Verkenning haalbaarheid regionaal warmtebedrijf.
4. Opstellen businesscase warmtenet voor de wijk Twekkelerveld.
5. Opstellen wijkuitvoeringsplannen voor Wesselerbrink Noord-Oost en twee nog te kiezen wijken.
6. Gebiedsgerichte aanpak woningverbetering en verduurzaming particuliere woningen.
7. Evaluatie en vervolgkoers Renovatiedeal Twente.
8. Kennisontwikkeling Futurebeeing.
9. Monitoring en data-analyse.
10. Verduurzamen eigen vastgoed.

Actie 1: Ondersteuning bij energiebesparende maatregelen en verkleinen van energiearmoede vanuit Energieloket. 

We ondersteunen bewoners actief met diverse energiebesparingsmaatregelen en het verkleinen van energiearmoede. Ons Energieloket Enschede staat klaar om inwoners te helpen hun woning te verduurzamen. Daarvoor gebruiken we (onder meer) Rijksmiddelen (Specifieke uitkering (SPUK) Aanpak Energiearmoede en de Specifieke uitkering (SPUK) Lokale Aanpak Isolatie).  

 

Om inwoners nog beter te ondersteunen ontwikkelen we het Energieloket verder, waarbij we ook de samenwerking met Enschede Energie bij bewonersadvisering versterken. Door een optimale benutting van de beschikbare Rijksmiddelen, helpen we zoveel mogelijk inwoners hun huis energiezuiniger en comfortabeler te maken. Ook zullen we in enkele wijken meer gebiedsgericht ondersteuning bieden voor extra woningisolatie.  

In 2026 richten we ons bij de ondersteuning van energiebesparende maatregelen meer specifiek ook op Verenigingen van Eigenaren. We actualiseren de aanpak voor de ondersteuning van VVE’s bij het verduurzamen van hun wooncomplexen. Deze aanpak omvat het verbeteren van de informatievoorziening voor VvE-besturen, woningeigenaren binnen VVE’s en VvE-beheerders. Daarnaast bieden we extra procesbegeleiding voor een bepaald aantal VvE's.  

 

Actie 2: Opstellen warmteprogramma.  

In 2024 nam het parlement de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie aan. Die verplicht ons tot het opstellen van een warmteprogramma. Daarmee zijn we in 2025 gestart. Het warmteprogramma beschrijft op buurtniveau waaruit het alternatief voor het gebruik van aardgas bestaat, als de levering van aardgas stopt. Ook zal het warmteprogramma een planning bevatten voor de wijkgerichte aanpak. Bij de wijkgerichte aanpak worden de plannen voor het aardgasvrij of aardgasvrijready maken van een buurt verder uitgewerkt en daarna uitgevoerd. Het warmteprogramma beschrijft ook op welke manier inwoners ondersteuning kunnen krijgen bij het nemen van energiebesparende maatregelen om tot een aardgasvrije woning te komen. Het opstellen van het warmteprogramma wordt in 2026 afgerond. Voordat het warmteprogramma ter vaststelling wordt aangeboden, ligt het warmteprogramma voor eenieder ter inzage en is er gelegenheid om daarop te reageren.  

 

Actie 3: Verkenning haalbaarheid regionaal warmtebedrijf.  

In 2025 onderzoeken we of de oprichting van een regionaal publiek warmtebedrijf voor Twente haalbaar is. De uitkomsten verwachten we eind 2025. Bij een positief resultaat starten we met de voorbereiding van een samenwerkingsovereenkomst en de eerste projecten.  

 

Actie 4: Opstellen businesscase warmtenet voor de wijk Twekkelerveld 

In 2024 stemde het parlement in met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. Dit najaar besluit de Eerste Kamer over de Wet collectieve warmte. De inwerkingtreding van deze wetten (voorzien op 1 januari 2026) gaat naar verwachting de versnelde uitrol van warmtenetten bevorderen. In 2026 werken we daarom met de hierbij betrokken stakeholders de businesscase voor de aanleg van een warmtenet in Twekkelerveld verder uit en zetten we, bij positieve conclusies, in op de totstandkoming van een intentie- en later ook samenwerkingsovereenkomst. Bewoners van Twekkelerveld worden bij vervolgstappen geïnformeerd en betrokken. 

 

Actie 5: Opstellen wijkuitvoeringsplannen voor de Wesselerbrink Noord-Oost en twee nog te kiezen wijken. 

We starten met het ontwikkelen van wijkuitvoeringsplannen in de wijk Wesselerbrink Noord-Oost en twee nog te kiezen wijken. Samen met bewoners en stakeholders zetten we de eerste stappen naar een aardgasvrije toekomst met als doel de gebouwde omgeving aardgasvrij maken of als tussenstap aardgasvrij-ready. Het wijkuitvoeringsplan in Wesselerbrink Noord-Oost wordt opgesteld vanwege de vervangingswerkzaamheden van het warmtenet door Ennatuurlijk. Tegelijkertijd wordt ingezet op omschakeling van de nog op aardgas aangesloten woningen, om zo veel mogelijk mee te gaan met het aansluiten op het warmtenet. We maken daarnaast in 2026 ook wijkuitvoeringsplannen voor twee nog te bepalen all-electric/bespaarwijken.  

Actie 6: Gebiedsgerichte aanpak woningverbetering en verduurzaming particuliere woningen  

Met middelen uit het Volkshuisvestingsfonds voor zowel Hanenberglanden (ca. 160 woningen) als Twekkelerveld (ca. 300 woningen) bereiden we samen met de wijk maatregelen voor om een deel van de particuliere woningen en de openbare ruimte te verbeteren. Daarnaast stellen we een ontzorgingsaanpak op voor een deel van de particuliere eigenaren in 't Lang in aansluiting op de renovatieplannen van de Woonplaats.   

 

Actie 7: Evaluatie en vervolgkoers Renovatiedeal Twente.  

De Renovatiedeal Twente is een kennissamenwerking tussen de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede, zes woningcorporaties en het Ministerie van BZK. Het doel is om te komen tot een aanpak om particuliere woningen te verduurzamen en daarmee een bijdrage te leveren aan het verminderen van energiearmoede. In Enschede wordt samen met Ons Huis gewerkt aan een pilot voor ca. 50 particuliere eigenaren in de buurt Hogeland-noord. Tot eind 2025 lopen de afspraken vanuit de intentieovereenkomst Renovatiedeal. Begin 2026 evalueren we de samenwerking tussen de partijen en de resultaten van de verschillende pilots uit de drie gemeenten. Ook bepalen we hoe de samenwerking in 2026 en verder een vervolg krijgt. De Enschedese pilot Hogeland-Noord wordt in voorjaar 2026 afgerond.  

 

Actie 8: Kennisontwikkeling Futurebeeing.  

Future BEEing is een Interreg-project waarbij de provincie, diverse Duitse en Nederlandse gemeenten, kennisinstellingen en externe organisaties samenwerken. Dit vierjarige project (gestart in 2024) richt zich op het ontwikkelen van een innovatieve tool en werkwijze voor de verduurzaming van wijken, toepasbaar in zowel Duitsland als Nederland.  

 

Actie 9: Monitoring en data-analyse. 

Onze gemeente zet volop in op datagedreven werken. De gebouwde omgeving biedt een schat aan data en we benutten deze waardevolle informatie om ons beleid te monitoren en te analyseren. Met deze slimme aanpak verbeteren we continu en bouwen we aan een efficiëntere en effectievere toekomst.  

 

Actie 10: Verduurzamen eigen vastgoed. 

Sinds de begroting van 2022 zijn we bezig met de verduurzaming van 20 gebouwen. We vragen voor 2026 extra kredietruimte aan voor EUR 3 miljoen voor de afronding van deze projecten, omdat er de afgelopen jaren sprake is van een hogere indexatie dan vooraf gedacht, de aanbesteding van monumentale panden hoger heeft uitgepakt dan op basis van kengetallen werd verwacht en omdat er voorbereidingskrediet nodig is om aanstaande grote verduurzamingswerkzaamheden goed voor te kunnen bereiden. 

 

Financiën

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Ondersteuning energiebesparende maatregelen  a Energieloket	200.000	200.000	-	-
b Uitvoering aanpak Energiearmoede  (SPUK Energiearmoede)	725.000	-	725.000	-
c Uitvoering isolatieaanpak (SPUK Lokale aanpak isolatie)	4.145.000	-	4.145.000	-
d VvE-aanpak	100.000	100.000	-	-
Opstellen warmteprogramma	300.000	300.000	-	-
Verkenning regionaal warmtebedrijf	200.000	200.000	-	-
Opstellen businesscase warmtenet voor de wijk Twekkelerveld	220.000	220.000	-	-
Opstellen wijkuitvoeringsplannen Wesselerbrink Noord-oost en twee nog te kiezen wijken	605.000	605.000	-	-
Gebiedsgerichte ondersteuning verduurzaming woningen (Hanenberglanden, Twekkelerveld en ’t Lang)	3.330.000	330.000	2.583.000	417.000
Evaluatie en vervolgkoers Renovatiedeal Twente	250.000	250.000	-	-
Kennisontwikkeling Futurebeeing	75.000	37.500	37.500	-
Monitoring en data-analyse	150.000	150.000	-	-
Verduurzaming eigen vastgoed	3.000.000	-	-	3.000.000
Beleidsinzet en ondersteuning	800.000	430.000	-	370.000
Totaal	14.100.000	2.822.500	7.490.500	3.787.000

 

 

B. Industrie en bedrijvigheid

 

In 2050 is de industrie circulair en stoot ze bijna geen broeikasgassen meer uit. De Omgevingsdienst Twente gaat het toezicht op energiebesparing bij bedrijven voortzetten en intensiveren. Enschede ondersteunt ondernemers met het beschikbaar stellen van subsidie voor een energieregisseur en verduurzamingsafspraken in de bedrijventerreinuitvoeringsplannen (BUP). Verder optimaliseren we het gebruik van het elektriciteitsnetwerk op de verschillende bedrijventerreinen. Alles is gericht op het verlagen van de CO2-uitstoot van ondernemers.  

 

Doelen uit de begroting:  
De uitstoot aan CO2 verlagen door:    

• Energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie.  
• Het verminderen van aardgasgebruik door bedrijven aardgasvrij te maken. 
• In te zetten op herstructurering van bestaande bedrijventerreinen.  
• Beter benutten van het elektriciteitsnet om zo elektrificatie mogelijk te maken.  
• Dit doen we om meer ruimte te creëren op geclusterde locaties, waardoor afstanden tussen bedrijfsketens beperkt blijven en er minder uitstoot plaatsvindt. 
• Hergebruik van producten en materialen te stimuleren zodat grondstoffen hun waarde behouden.  
• Bestaande en nieuwe bedrijven te helpen om duurzaam te groeien en te innoveren. 

Gekoppelde acties:

1. Bedrijventerreinuitvoeringsplan (BUP's) voor de Reulver en, Euregio Bedrijvenpark.
2. Uitvoering van de Bedrijventerreinenuitvoeringsplannen (BUP’s) van de Marssteden en Josink Es.
3. Ondersteuning bij de optimalisatie van het elektriciteitsnet op bedrijventerreinen.
4. Inzet ODT t.b.v energiebesparingsplicht
5. Maatwerkaanpak grote bedrijven
6. Ondersteunen verduurzamen MKB
7. Energiestrategie opstellen voor Usseler Mors 
8. Stimuleren innovatieve CO2-reducerende producten en/of diensten.
9. Ondersteuning circulair ondernemen en de Circulaire Deal Enschede

 

Actie 1: Bedrijventerreinuitvoeringsplan (BUP's) voor de Reulver en Euregio Bedrijvenpark   

Het afgelopen jaar is er een toekomstvisie vastgesteld voor zowel de Reulver als Euregio Bedrijvenpark. Een toekomstvisie kan worden gezien als stip op de horizon voor het bedrijventerrein. Om naar deze stip toe te werken stellen wij samen met de ondernemersvereniging een uitvoeringsplan op. In het uitvoeringsplan staan de verschillende acties beschreven die wij en de ondernemersvereniging samen oppakken om het bedrijventerrein toekomstbestendiger te maken.   

 

Actie 2: Uitvoering van de Bedrijventerreinenuitvoeringsplannen (BUP’s) van de Marssteden en Josink Es    

Na het vaststellen van een BUP voor zowel de Marssteden als de Josink Es gaan we over op de uitvoering van de beschreven acties.  Samen met de ondernemersvereniging zijn de acties geprioriteerd en nu zullen de acties met de hoogste prioriteit uitgevoerd worden. Om dit in goede banen te leiden hebben wij een regisseur aangesteld. De regisseur is de spil tussen de ondernemers en de gemeente en bewaakt de voortgang op de verschillende acties.  

 

Actie 3: Ondersteuning bij de optimalisatie van het elektriciteitsnet op bedrijventerreinen   

De afronding van het afnamecongestieonderzoek door TenneT in 2025 heeft (nogmaals) de ernst van de situatie op het Enschedese stroomnet aangetoond. Door congestie op het hoogspanningsnet zal er volgens de prognoses tot minimaal 2035 geen structurele ruimte vrij komen op het elektriciteitsnet. Dit heeft grote gevolgen voor de economische ontwikkeling binnen Enschede en op het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen. Om de gevolgen van netcongestie te reduceren zullen we slimmer om moeten gaan met het elektriciteitsnet. Wij stimuleren het beter benutten van het net door subsidie beschikbaar te stellen voor het inhuren van energieadviseur voor ondernemersverenigingen. De energieadviseur helpt ondernemers en ondernemersverenigingen met het opzetten van een smart energy hub.  

Verder werken we door aan de inzet van Smart Energy Hubs op verschillende terreinen om netcongestie tegen te gaan. Zo zorgen we voor een verduurzaming en efficiënter gebruik van het electriciteitsnet en ondersteunen we terreinen bij het collectief sluiten van aansluit- en transportovereenkomsten met de netbeheerder.  

 

Actie 4: Inzet Omgevingsdienst Twente (ODT) t.b.v. energiebesparingsplicht.  

We stellen extra middelen beschikbaar voor ODT ten behoeve van de handhaving op de energiebesparingsplicht. ODT controleert grootverbruikers van energie op de naleving van de energiebesparingsplicht. Door extra middelen beschikbaar te stellen, kan ODT meer energiecontroles uitvoeren. Hierdoor wordt er meer energiebesparing gerealiseerd bij bedrijven. Ook treden wij in gesprek met ODT over hoe we energiecontroles zo efficiënt mogelijk in kunnen zetten.   

Actie 5: Ontwikkelen maatwerkaanpak grote bedrijven  

We treden in gesprek met grote bedrijven in Enschede over het ontwikkelen van een maatwerkaanpak rondom energiebesparing en uitstootreductie. 

Actie 6: Ondersteunen verduurzamen MKB 

We zorgen voor een betere ontsluiting van de ondernemersvraag, om een fundament voor gerichte ondersteuning te realiseren. Daarnaast willen we het brede aanbod wat er al is beter laten aansluiten bij de daadwerkelijke behoeften van het MKB. Zo activeren we het MKB om beter in te kunnen spelen op toekomstige eisen en ontsluiting.  

 

Actie 7: Energiestrategie opstellen voor Usseler Mors   

Op korte termijn starten we met de kaveluitgifte op Usseler Mors. Dat doen we op basis van het in 2024 vastgestelde Uitgiftebeleid Werklocaties Enschede. De toekomstige ondernemers hier en elders in de stad gaan hinder ondervinden van netcongestie. Daarnaast stimuleren duurzaam energieopwekking en slimme collectieve energetische oplossingen (bijvoorbeeld energiecoöperatie of smart energy hub). Met deze zaken in het achterhoofd stellen we een energiestrategie op voor de Usseler Mors.   

Actie 8: Stimuleren innovatieve CO2-reducerende producten en/of diensten. 

Als launching customer stimuleren innovatieve producten en/of diensten die bijdragen aan CO2-reductie. Dit doen we door hiervoor een bedrag te reserveren waarmee we dit soort producten en/of diensten kunnen afnemen bij bedrijven. 

 

Actie 9: Ondersteuning circulair ondernemen en de Circulaire Deal Enschede   

In 2026 zetten we capaciteit in voor een ketenaanjager voor bedrijven, die als ondersteuning voor circulair ondernemen fungeert. Deze ketenaanjager werkt zowel in de binnenstad als op bedrijventerreinen aan het versnellen van de circulaire transitie bij het MKB. De focus ligt op het verbinden van koplopers, het ondersteunen van ondernemers bij concrete circulaire initiatieven en het benutten van kansen voor hergebruik, reparatie en nieuwe verdienmodellen. Binnen de binnenstad wordt ingezet op het zichtbaar maken van circulaire ondernemers, het stimuleren van samenwerking en koppelen van kennis en financiering. Deze rol wordt ook gekoppeld aan bestaande netwerken, zoals de koplopersgroep circulair, en vormt het centrale aanspreekpunt voor bedrijven die circulair willen groeien. Daarnaast gaat de ketenaanjager voor bedrijven aan de slag met de Circulaire Deal Enschede. Voor de ontwikkeling en uitvoering zetten we extra capaciteit in om de hele keten te verbinden: van slopers en verwerkers tot ontwerpers en bouwers. Zo versterken we het netwerk in stad en regio en zorgen we dat circulair slopen en hergebruik niet beperkt blijven tot woningcorporaties, maar ook plaatsvinden in andere projecten. Met deze werkwijze leggen we de basis voor een regionale aanpak, waarin vrijkomende materialen structureel een tweede leven krijgen in nieuwe bouw- en renovatieprojecten (zie hoofdstuk II circulaire economie, actie 4). 

 

Financiën   

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Opstellen BUP's Reulver en Euregio	100.000	100.000	-	-
Uitvoering BUP's Marssteden en Josink Es	100.000	100.000	-	-
Optimalisatie elektriciteitsnet bedrijventerreinen	200.000	200.000	-	-
Inzet ODT t.b.v energiebesparingsplicht	300.000	300.000	-	-
Maatwerkaanpak grote bedrijven	100.000	100.000	-	-
Ondersteuning verduurzaming MKB	75.000	75.000	-	-
Energiestrategie opstellen voor Usseler Mors	50.000	50.000	-	-
Launching Customership innovatie CO2	75.000	75.000	-	-
Ondersteuning circulair ondernemen en Circulaire Deal Enschede	150.000	150.000	-	-
Beleidsinzet	120.000	0	-	120.000
Totaal	1.270.000	1.150.000	-	120.000

 

 

C. Landbouw en landgebruik

 

In 2050 moet de landbouw en het landgebruik klimaatneutraal zijn. Een enorme uitdaging omdat een deel van de uitstoot van broeikasgassen niet te vermijden is. Bij het houden van vee komt namelijk methaan vrij en door het gebruik van kunstmest komt lachgas in de lucht. Allebei broeikasgassen, die dus bijdragen aan klimaatverandering. Tegelijkertijd legt de landbouwsector ook  CO2 vast. In bomen, de bodem en het gras wordt CO2 duurzaam vastgelegd. Dat draagt weer bij aan de reductiedoelstelling. 

 

Doelen uit de begroting: 

• Enschede is groen en biodivers.
• Samen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren.  

Gekoppelde acties:

1. Uitvoeren van de Visie landelijk gebied. Versterking van ons landelijk gebied vanuit de gebiedsgerichte aanpak en het Natuur- en Landschapsplan. 
2. Innovatief toezicht handhaving landschapselementen.
3. Vrijkomende grond van stoppende boerenbedrijven inzetten voor duurzame gewassen.
4. Stimuleren mestvergisting voor productie biogas.
5. Aanplanten extra bomen en houtwallen.
6. Gebiedsgerichte aanpak Broekheurne. 

Actie 1:  Uitvoeren van de Visie landelijk gebied 

Vanuit het landelijk gebied vinden veel van onze reguliere werkzaamheden plaats vanuit het thema groene pijler. Dit zijn:

• De aanleg van bloemrijke akkerranden
• Het planten 170.000 bomen,
• Beheer houtwallen en landschapselementen,
• Twentse erven,
• Voedselbos,
• Duurzaam bermbeheer en
• Water vasthouden 

Dit kunnen en doen we niet alleen, daarvoor werken we intensief samen met interne en externe partners zoals Stadsdeelbeheer, Het Landschapsfonds, Waterschap Vechtstromen, Landschap Overijssel en Stawel. 

Vanuit Landelijk Gebied sturen we op de te behalen resultaten in 2030 (tot dan loopt de visie landelijk gebied) en sturen we bij waar nodig.  

 

Een ander deel van onze reguliere werkzaamheden vindt plaats vanuit het thema ”landbouw“. Vanuit dit thema werken we aan complexe én relevante onderwerpen zoals verduurzaming van de landbouw, inzet van gemeentelijke grond voor verduurzaming en afname stikstofdepositie. Tot voor kort was de Gebieds Gerichte Aanpak een instrument, waardoor we resultaten konden boeken. Dat wordt nu langzaam zichtbaar in de GGA Broekheurne. Door de uitvoering van de gebiedsagenda Broekheurne kunnen we ervaren én meten hoe groot die resultaten zijn.
Door bezuinigingen gaan we geen andere gebieden oppakken met de GGA.

Voor het onderwerp Stikstof, wordt vanuit landelijk gebied regie gevoerd op het thema via een gemeentelijke werkgroep Stikstof. 

 

Actie 2: Innovatief toezicht handhaving landschapselementen 

We willen voorkomen dat bestaand groen verdwijnt in het landelijk gebied en dat bestaande afspraken voor bestaand groen voor houtwallen en bomen worden nageleefd. Dit doen we in de vorm van een pilot, waarbij we een aantal (innovatieve) technieken toepassen, zoals drones. Bij succes van deze pilot willen we bekijken wat nodig is om dit uit te breiden naar het totale areaal. 

 

Actie 3: Vrijkomende grond van stoppende boerenbedrijven inzetten voor duurzame gewassen 

De komende jaren zullen ook in Enschede agrariërs stoppen met hun boerenbedrijf. Onze ambitie is om een deel van de vrijkomende grond in te zetten voor het verbouwen van duurzame gewassen. Deze slaan CO2 op en kunnen ingezet worden in de biobased bouwketen. De bekostiging hiervan wordt meegenomen bij het thema Circulaire economie. 

 

Actie 4: Stimuleren mestvergisting voor productie biogas 

In 2026 wordt duidelijk of een biogashub in de Broekeurne haalbaar is. Door onze aansluiting bij de coalitie bio- en groengas Twente kijken hoe we dit op meerdere plekken vorm kunnen geven in Enschede of in (samenspraak met) buurgemeenten. 

 

Actie 5: Aanplanten extra bomen en houtwallen 

Met de vaststelling van de actualisatie van de Energievisie in 2025 hebben we onze ambitie van 170.000 bomen in 2030 verdubbeld naar 340.000 bomen in 2030. Dit om onze doelstelling van 54% CO2 reductie te behalen. Dit willen we halen door nog meer op eigen gronden en in samenspraak met grondeigenaren en partners dit te realiseren, zowel qua aantallen als financiering. De aanplant van de extra bomen wordt bekostigd door partners. De proceskosten worden vanuit het Landelijk gebiedsbudget bekostigd. 

 

Actie 6: Uitvoeren gebiedsagenda Broekheurne 

Ook in 2026 voeren we de gebiedsagenda voor Broekheurne uit. 

 

 

Financiën   

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Uitvoeren Visie landelijk gebied	400.000	-	-	400.000
Innovatief toezicht handhaving landschapselementen	20.000	-	-	20.000
Stimuleren mestvergisting voor productie biogas	10.000	-	-	10.000
Aanplanten extra bomen en houtwallen	20.000	-	-	20.000
Uitvoeren gebiedsagenda Broekheurne	90.000	-	-	90.000
Beleidsinzet	350.000	-	-	350.000
Totaal	890.000	-	-	890.000

 

 

D. Mobiliteit

 

In 2050 willen we dat iedereen zich zorgeloos kan verplaatsen. Mobiliteit zonder emissies, uitstekende bereikbaarheid toegankelijk voor jong en oud, arm en rijk, valide en mindervalide. Betaalbaar, veilig, comfortabel, makkelijk én gezond.   

Doelen uit de begroting:

• Enschede wordt in de toekomst nog aantrekkelijker, gezonder en leefbaarder door de stad groener en biodiverser te maken. Hiermee bewaren we de balans met de groeiende stedelijke verdichting door bijvoorbeeld de vraag naar woningen, economische ontwikkeling, mobiliteit en energie. 

Gekoppelde acties:

• Opstellen integrale Mobiliteitsagenda/Sustainable Urban Mobility Plan (SUMP)
• Doorgaan met het investeren in fietsinfrastructuur. 
• Realiseren van laadinfrastructuur 

Actie 1: We maken een integrale Mobiliteitsagenda/Sustainable Urban Mobility Plan (SUMP)

We stellen dit plan op als uitwerking van de Omgevingsvisie op het gebied van mobiliteit. Dit is essentieel om antwoorden te geven op de mobiliteitsopgaven die voortkomen uit de schaalsprong en de groei van de stad. Het plan biedt strategische keuzes om de bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid te borgen. Deze keuzes geven richting aan uitvoeringsprojecten.   

 Actie 2. Investeren in fietsinfrastructuur

We versterken het fietsnetwerk, onder andere door een studie te doen naar een tracé van het doortrekken van de F35 langs Eschmarkerveld en verder door Glanerbrug 

 Actie 3. Realiseren van laadinfrastructuur

We gaan door met het realiseren van laadinfrastructuur ten behoeve van het stimuleren en faciliteren van het elektrisch vervoer. Onder andere ook nu we de ZE-zone stadslogistiek in werking hebben gesteld per 1-7-2025.

 

Financiën   

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Fietsinfraprojecten	2.900.000	-	900.000	2.000.000
P&R ontwikkeling	1.800.000	-	-	1.800.000
Inzet verkeerskundige laadinfra	60.000	60.000	-	-
Beleidsinzet	120.000	-	-	120.000
Totaal	4.880.000	60.000	900.000	3.920.000

 

 

 

E. Elektriciteit

 

In de Energievisie van 2021 was de centrale doelstelling het verhogen van het aandeel hernieuwbaar opgewekte elektriciteit tot 16,6% in 2030. Deze doelstelling is, vooral vanwege netcongestie, niet langer realistisch. In 2025 is deze Energievisie daarom geactualiseerd, en is de doelstelling verbreed naar het totaalplaatje van CO2-reductie. Als ambitie is een CO2-reductie van 54% t.o.v. het jaar 1990 vastgesteld, met daarbij een lijst aan maatregelen om deze reductie te kunnen realiseren. Deze maatregelen vallen vooral binnen de thema’s Landbouw en landgebruik en Industrie en bedrijvigheid.  Maar natuurlijk blijft het vergroten van het aandeel hernieuwbare energie erg belangrijk. Daarom gaan we door met de inzet op opwek-projecten en acties die hiervoor randvoorwaardelijk zijn.   

1. Voorfase grootschalig opwek
2. Solar parking
3. Actieprogramma netcongestie.
4. Regie op ondergrondse infrastructuur: 
5. Opstellen Energiesysteemvisie, inclusief energieopslag.
6. Actualiseren Beleidsregels zon.
7. Opstellen opslagbeleid met als onderdeel lithium-ion batterijen.
8. Ondersteuning bij verzwaring laagspanningsnetten.
9. Energyhubs woonwijken

Actie 1: Voorfase grootschalige opwek 

Hieronder valt het ondersteunen en faciliteren van bestaande duurzaamheidsprojecten.  

Ook worden eventuele nieuwe initiatieven beoordeeld en van advies voorzien.  

Actie 2: Zon op land 

Hieronder valt het begeleiden en toetsen van bestaande zon op veld projecten: zonnepark Broekheurne, zonnepark Vrij op Naam, en de duurzaamheidsroute A35. 

Actie 3: Solar parking 

In 2026 wordt project Twente Village gerealiseerd: 4 hectare zon op de parkeerplaats bij de schaatsbaan/Stadion. De opgewekte elektriciteit wordt direct afgenomen door waterschap Vechtstromen.  

 

In 2026 gaan we voor een aantal andere locaties verder met de verkenning of realisatie van een solar carport haalbaar is: het parkeerterrein bij  het nieuwe zwembad en bij Winkelcentrum Wesselerbrink. 

Ook gaan we onderzoeken of het concept Zelflevering (de opgewekte elektriciteit wordt direct aan gemeente zelf geleverd) meer mogelijkheden biedt voor het realiseren van solar carports. Er moet dan nog wel een stroomaansluiting zijn of kunnen komen en budget zijn om te investeren. 

 

Actie 4: Actieprogramma netcongestie 

Gemeente Enschede heeft in 2025 een impactanalyse uitgevoerd waarin per sectorale opgave is beschouwd wat de impact van netcongestie is. De impact is groot op groeiambities van bedrijven, grootschalige installaties voor de opwek van stroom en voor realisatie van woonwijken. Oplossingen om deze impact te reduceren zijn een noodzakelijke investering in een duurzame toekomst en een aantrekkelijk Enschede. Een aantal inhoudelijke onderdelen worden belangrijker in 2026: 

• Regelbare opwek toevoegen aan nieuwe ontwikkelingen (Technisch adviseur)
• Gemeentelijk vastgoed zoveel mogelijk aardgasvrij ready renoveren
• Samenwerking op energiegebied (Energy-hubs) binnen bedrijventerreinen
• Hybride warmtepompen stimuleren in plaats van all electric warmtepompen
• Lokale opwek en opslag, bijvoorbeeld door kleine windturbines en batterijen stimuleren
• Gezamenlijke portefeuillesturing met Enexis op projecten voor nieuwbouw en collectieve warmtevoorziening. (Adviseur Energiestrategie & Ruimte)
• Uitvoeren Energiesysteemstudie voor de Spoorzone Hengelo Enschede (SHE) in samenwerking met Enexis.

Een aantal oplossingen en veranderingen zijn als volgt verwerkt in de begroting voor 2026: 

• Programmamanagement. Aan het programmateam wordt een zwaardere inzet van ondersteuning en communicatie toegevoegd.
• Sneller bouwen. Inzet van externe inhuur in de begeleiding van de buurtaanpak en processen rond plaatsing van transformatorstations. Daarnaast wordt een stevige ambtelijke inzet en capaciteit verwacht voor de ontwikkeling van de HS/MS stations, waarvan we niet alle kosten kunnen doorberekenen aan Tennet/Enexis.
• Sterker sturen. Twee nieuwe functies worden toegevoegd:

  - Technisch Adviseur Netcongestie, focus netbewust bouwen 

  - Adviseur Energiestrategie & Ruimte, focus energetisch programmeren in ruimtelijke ontwikkeling

• Beter benutten. Als we het elektriciteitsnet beter willen benutten moeten we gedragsverandering realiseren bij bedrijven en inwoners. Hier komen projecten naar voren waarvoor middelen of extra inzet nodig is aanvullend op beschikbare subsidies. 
   

Actie 5: Regie op ondergrondse infrastructuur 

In 2026 gaan we een visie op de ondergrond opstellen. Met behulp van deze visie kunnen we beter regie nemen op de ondergrondse infrastructuur.  Dit doen we door de (toekomstige) ruimteclaims en functies in de ondergrond in beeld te brengen en kaders en richtlijnen op te stellen voor een veilige en efficiënte inrichting van de ondergrond. Maar ook door de afstemming tussen interne afdelingen, nutsbedrijven en externe partijen te coördineren. Op die manier:

• beperken we het ruimtegebrek in de toekomst zoveel mogelijk
• kunnen we de verschillende belangen beter tegen elkaar afwegen
• kunnen we koppelkansen optimaal benutten
• beperken we het risico op schade en veiligheidsincidenten en
• tasten we de kwaliteit van de openbare ruimte zo min mogelijk aan 

 

Eén van onze aandachtsvelden is het faciliteren van de verzwaring van laagspanningsnetten binnen de gemeente Enschede. Denk daarbij aan het aandragen van locaties voor te plaatsen transformatorstations en de aanlevering van informatie, die gebruikt kan worden bij het bepalen van tracés voor kabels en leidingen. 

 

Actie 6: Energiesysteemvisie, inclusief energie-opslag 

In 2025 is de Enschedese energievisie herijkt. Waar de ‘’oude’’ energievisie vooral gericht was op de opwek van hernieuwbare elektriciteit, heeft de geactualiseerde versie een breder perspectief, namelijk CO2-reductie. Beide kijken naar de periode tot 2030. Maar de energietransitie is dan nog lang niet voltooid. Het energiesysteem zal zich tot 2050 blijven ontwikkelen. Om die ontwikkelingen beter te begrijpen en hierop beter te kunnen sturen, gaan we een energiesysteemvisie opstellen. In deze energiesysteemvisie beschrijven we hoe het systeem van de toekomst eruitziet en welke rol bepaalde technieken, zoals energieopslag, hierin spelen. Hierin sluiten we ons aan bij de uitgangspunten uit de Energievisie van Provincie Overijssel uit 2025.  

Actie 7: Actualiseren beleidsregels zon 

In 2026 gaan we de beleidsregels zonne-energie aanpassen en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad. Dit conform de afspraken bij de vaststelling van de herijkte energievisie in mei 2025. De reden voor deze aanpassing zit vooral in het feit dat realisatie van zonnevelden op landbouwgrond niet meer mogelijk is. En dat er vanuit de Energiewet (inwerkingtreding 1-1-2026) nieuwe regels komen voor het borgen van lokaal eigendom bij de opwek van zonne-energie. 

Actie 8: Opstellen opslagbeleid 

In 2025 zijn we begonnen met het opstellen voor beleidsregels voor lithium-ion batterijen. Maar er bestaan meer manieren voor het opslaan van energie. Als gemeente willen we mogelijk op (een deel van die manieren) kunnen sturen. Daarom gaan we in 2026 verkennen voor welke opslagmethoden dit wenselijk is en hoe dit mogelijk is. Indien nodig stellen we hier beleidsregels voor op. Dit doen we nadat het traject voor de lithium-ion batterijen is afgerond.  

 

Actie 9: Energyhubs woonwijken 

Naast het stimuleren van energyhubs op bedrijventerreinen bekijken we ook of we in woonwijken – bestaand of nieuwe- een energyhub kunnen realiseren. Het gaat hierbij om het afstemmen van energievraag en -aanbod en het maken van afspraken hierover. 

 

Financiën     

(Bedragen in euro's)	Benodigd 2026	Klimaatmiddelen	Subsidies	Reguliere begroting
Voorfase grootschalige opwek	75.000	75.000	-	-
Zon op land	95.000	95.000	-	-
Solar parking	270.000	120.000	-	150.000
Actieprogramma Netcongestie			-
a. Programmamanagement	295.000	295.000	-	-
b. Sneller bouwen	35.000	35.000	-	-
c. Sterker sturen	240.000	240.000	-	-
d. Beter benutten	50.000	50.000	-	-
e. Ambtelijke inzet HS/MS stations	50.000	50.000	-	-
Ondergrondse infrastructuur	300.000	-	-	300.000
Energiesysteemvisie	75.000	75.000	-	-
Beleidsregels zon	10.000	10.000	-	-
Opstellen opslagbeleid	20.000	20.000	-	-
Energyhubs woonwijken	35.000	35.000	-	-
Beleidsinzet en ondersteuning	570.000	440.000	-	130.000
Totaal	2.120.000	1.540.000	-	580.000